Hazar Devletleri Aşkabat'ta Deniz Araştırmaları Anlaşmasını Müzakere Ediyor

Beş Hazar kıyısı devleti — Azerbaycan, İran, Kazakistan, Rusya ve Türkmenistan — Hazar Denizi'nde bilimsel araştırmalara ilişkin anlaşma taslağını müzakere etmek üzere Aşkabat'ta bir araya geldi. Türkmenistan Dışişleri Bakanlığı konuya ilişkin açıklama yaptı.

«Mevcut toplantının, taslaktaki kalan hükümlerin müzakeresinin tamamlanmasına yönelik ilerlemeye katkı sağlaması beklenmektedir» ifadelerine yer verilen bakanlık açıklamasına göre iki günlük müzakereler çarşamba günü sona eriyor.

Hazar'da bilimsel iş birliğine ilişkin girişim, 2018 yılında o dönemde Türkmenistan Cumhurbaşkanı olan Gurbangulı Berdimuhammedov tarafından ortaya atıldı. Berdimuhammedov, 2022 yılında cumhurbaşkanlığı yetkilerini oğlu Serdar'a devretmesine karşın önemli nüfuzunu korumakta ve resmi olarak Türkmen Halkının Milli Lideri unvanını taşımaktadır.

Türkmenistan Hazar Denizi Enstitüsü Direktörü Myrat Atajanov, denizin su seviyesindeki düşüşe ve bunun deniz platformları, sualtı boru hatları ile kıyı altyapısı açısından yarattığı risklere dikkat çekti. Atajanov'a göre 2018 yılında imzalanan Hazar Denizi'nin Hukuki Statüsüne İlişkin Sözleşme, iş birliği için çerçeve bir zemin oluşturmakla birlikte, sektörlerin kesin olarak sınırlandırılması jeolojik arama, saha geliştirme ve deniz altyapısının planlanması açısından zorunludur.

Türkmenistan, sektör sınırlandırmasının tamamlanmasını açık deniz enerji projeleri için hukuki belirlilikle ilişkilendirerek konuya ısrarlı biçimde sahip çıkıyor. Ülke aynı zamanda Çin ile Orta Asya'yı Avrupa'ya bağlayan Orta Koridor'un transit merkezi konumuna gelmeyi hedefliyor.

İran hükümeti bu yılın başlarında 2018 Sözleşmesi'ni uzun süren bir gecikmesinin ardından parlamentoya onay için sundu. Tahran, belgesi parlamentosu tarafından henüz onaylanmamış tek ülke konumunda bulunuyor. İran'daki eleştirmenler daha önce anlaşmanın ülkenin deniz kaynaklarına ilişkin haklarını zedelediğine dair kaygılarını dile getirmişti; ancak İranlı yetkililer, onayın bölgesel iş birliğini güçlendireceğini ve İran'ın deniz haklarını koruyacağını belirtti.