Kırgızistan Ekonomi Bakanlığı 2027'den itibaren enerji içeceklerinin tamamen yasaklanmasını öneriyor

Kırgızistan Ekonomi ve Ticaret Bakanlığı, 1 Ocak 2027'den itibaren ülkede tonik içeceklerin dolaşımının tamamen yasaklanmasını önerdi. Yasa tasarısı 12 Kasım'da yayımlandı ve 27 Kasım'a kadar sürecek kamuoyu görüşüne açıldı.

Belge, enerji içeceklerinin ithalatı, üretimi, satış amacıyla depolanması, toptan ve perakende ticareti ile tüketiminin yasaklanmasını öngörüyor. Daha önce önerilen geçici ithalat kısıtlamalarından farklı olarak yeni tasarı kalıcı bir yasak getiriyor.

Kısıtlamalar, enerji içecekleri de dahil olmak üzere alkolsüz ve düşük alkollü tonik içecekleri kapsayacak. Tasarıyı hazırlayanlar bu tür ürünlerin tanımında AEB Dış Ekonomik Faaliyet Emtia Sınıflandırması'ndaki (TN VED) 2202 emtia pozisyonunu, 150 mg/l'yi aşan kafein içeriğini, diğer tonik maddelerin varlığını ve kuru madde kütle oranının yüzde 10'dan fazla olmasını belirtti. Yasak; çay, kahve ve bunlara dayalı içeceklerin yanı sıra sıradan gazlı içecekleri, limonataları, kolayı, maden suyunu ve meyve sularını, belirlenen tonik içecek özelliklerine uymadıkları sürece kapsamayacak.

Kırgızistan 2025 yılında bu emtia grubundaki içeceklerden 11,4 milyar som değerinde 274,4 milyon litre ithal etti. 2026 yılının Ocak-Ağustos döneminde ithalat 10 milyar som değerinde 211,05 milyon litre oldu. Bakanlık, gümrük istatistiklerinden enerji içecekleri ithalat hacmini tam olarak belirlemenin zor olduğunu kabul ediyor: onlar için ayrı bir emtia kodu bulunmuyor.

Yasağın gerekliliği, enerji içeceklerinin reşit olmayanlar için erişilebilir olması ve düzenli tüketimde sağlık riskleriyle açıklanıyor. Bir araştırmaya göre ankete katılan okul çocuklarının yüzde 22'sinden fazlası enerji içeceği tüketiyor; bunları içenler arasında ise neredeyse yüzde 40'ı haftada en az üç kez içiyor. Dünya Sağlık Örgütü'nün değerlendirmesine göre Kırgızistan'da 30-79 yaş aralığındaki yetişkin nüfusun yaklaşık yüzde 41'inde yüksek tansiyon görülüyor.

5 Kasım'da Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Bakanlar Kuruluna bir ay içinde enerji içeceklerinin üretimi ve ithalatının yasaklanması olasılığını değerlendirme talimatı verdi ve düzenleyici tedbirlerin alınması için altı ay süre tanıdı. Yasağın bütçeye olası kaybını yaklaşık 1,5 milyar som vergi geliri olarak tahmin etti. 10 Kasım'da Ekonomi Bakanlığı, enerji içeceklerinin ithalatının altı ay süreyle geçici olarak yasaklanmasına ilişkin karar taslağını kamuoyu görüşüne açtı.

Yasa tasarısı, tonik içeceklerin yasa dışı dolaşımından elde edilen gelirlere el konulmasını ve bu fonların cumhuriyet bütçesine aktarılmasını öngörüyor. Cezaların tutarı henüz belirlenmedi. Kabul edilmesi halinde yasa, resmi yayımından 15 gün sonra yürürlüğe girecek; yasağın ise 1 Ocak 2027'den itibaren uygulanması öneriliyor.