Erdoğan ve Aliyev, Haftalarca Süren Diplomatik Gerilimin Ardından Bakü'de Birliği Yeniledi

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 8 Kasım'da Azerbaycan'ı ziyaret ederek iki ülke arasında haftalar süren diplomatik gerilimin ardından Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile ilk yüz yüze görüşmesini gerçekleştirdi.

Aliyev, ortak basın toplantısında «Azerbaycan ve Türkiye'nin birliği ebedidir ve sarsılmaz» açıklamasını yaparak Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın ve kardeş Türk halkının İkinci Karabağ Savaşı'nın 44 günü boyunca Azerbaycan'ın yanında yer aldığını vurguladı ve «Bu hiçbir zaman unutulmayacak» dedi. Türkiye'nin açıklamalarının, Türkiye'nin kardeş Azerbaycan'ın yanındaki tutumunu tüm dünyaya gösterdiğini belirten Aliyev, «Azerbaycan bunu asla unutmayacak ve Türk halkına minnettarlık duyuyor» ifadelerini kullandı. Aliyev ayrıca «Şuşa şehri 28 yıl boyunca işgal altında kaldı; ancak özgün milli ruhunu hiç yitirmedi» dedi ve «Türk ve Azerbaycan halkları kardeş halklardır; birbirine bu kadar yakın başka iki halk ve devlet yoktur» sözlerini ekledi. 15 Haziran 2021'de imzalanan Şuşa Beyannamesi kapsamındaki ittifak aracılığıyla iki ülke arasındaki kardeşliği zayıflatmak isteyenlerin «dün de amaçlarına ulaşamadığını, bugün ve yarın da ulaşamayacağını» vurguladı.

Basın toplantısında son yaşanan krizin özüne ilişkin hiçbir açık atıfta bulunulmadı. Azerbaycan hükümeti, 21 Eylül'de devlet ortaokullarında okul kıyafeti düzenini bozan ve laiklik ilkesiyle bağdaşmayan giysileri yasaklayan bir yönetmelik yayımlamıştı; söz konusu yönetmelik «başörtüsü» ifadesini içermediği gibi herhangi bir dini kıyafete de açıkça atıfta bulunmuyordu. Ne var ki çeşitli medya kuruluşları ve din adamları bu düzenlemeyi okullarda başörtüsü yasağı olarak yorumladı; tartışma Türkiye ve İran'a sıçradı, Azerbaycan hükümetine yönelik eleştiriler giderek arttı.

Bunun üzerine Aliyev liderliğindeki Yeni Azerbaycan Partisi (YAP), 13 Ekim'de resmi bir bildiri yayımladı. Bildiri; Türk Cumhurbaşkanı Baş Danışmanı Oktay Saral ile Adalet ve Kalkınma Partisi'nden bir grup milletvekilinin açıklamalarına yanıt niteliği taşıyor, Azerbaycan'a yönelik dezenformasyon kampanyasının «sistematik ve saldırgan, açıkça iftira niteliğinde bir eyleme» dönüştüğünü ve Türkiye Cumhurbaşkanı Baş Danışmanı sıfatını taşıyan birinin bu sürece dahil olmasının açık bir tutum sergilemeyi zorunlu kıldığını belirtiyordu. 20 Ekim'de Azerbaycan, yedi Türk vatandaşı hakkında «anayasal düzeni zorla değiştirmeye teşvik» ve «dini nefret ile düşmanlığı körükleme» suçlamalarıyla tutuklama kararı çıkardığını duyurdu; ayrıca 31 Türk vatandaşını «istenmeyen kişi» ilan etti. Saral, 26 Ekim'de görevinden istifa ettiğini X hesabından paylaştı. Aliyev ise 30 Ekim'de Türkiye'de düzenlenen 13. Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi'ne «yoğun programını» gerekçe göstererek katılmadı; Bakü'yü zirvede Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov temsil etti.

8 Kasım'da kamuoyu önünde söylenmeyenler, söylenenler kadar anlam taşıdı: Hiçbir taraf kınanmadı, hiçbir taviz açıklanmadı ve başörtüsü dosyasına adıyla değinilmedi.