ABD Hazine Bakanlığı İran'a karşı "ekonomik parya" kampanyası başlattı: 60 yapı hedefte
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent kampanyayı 24 Ağustos 2026'da açıkladı; Kepler tahminleri İran'ın petrol gelirlerinin aralık ortasına kadar sıfıra inmesi konusunda uyarıyor

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, 24 Ağustos 2026'da "ekonomik parya" adıyla bir kampanya başlattığını duyurdu. Bessent, kampanyanın amacını "İran rejiminin ekonomik olarak bağımlı olduğu can damarlarını kesmek" diye açıkladı ve dünya genelinde 60'tan fazla yapı, kişi ve geminin hedef alındığını belirtti.
Duyurudan önce ABD Başkanı Donald Trump, Nisan 2026'da Axios'a verdiği ve ABD'nin deniz ablukasından söz ettiği mülakatta Tahran üzerindeki baskının etkisini anlatmak için "boğma" ifadesini kullanmıştı. Birkaç gün sonra Beyaz Saray Özel Kalem Müdür Yardımcısı Stephen Miller, "abluka yoluyla ekonomik boğma"dan söz etti ve bu çizginin sürmesinin İran'ı enerji yollarından ve yeni tedarik zincirlerinden dışlayabileceğini değerlendirdi.
Kepler'in değerlendirmesine göre, deniz ablukasının sürmesi Tahran'ı ham petrol ve kondensat ihracatından ayda 3 ila 6 milyar dolar arasında gelirden yoksun bırakabilir. Abluka kapsamı dışında denizde bulunan sevkiyatların tükenmesinin ardından bu gelirlerin 2026 aralık ortasına kadar sıfıra inmesi muhtemel.
Kampanya, Hazine Bakanlığı'nın İran'ın yurt dışındaki en önemli ekonomik destek kanalları olarak tanımladığı beş sektörü kapsıyor: dijital varlıklar, teknoloji, altın, havacılık ve deniz taşımacılığı. Bakanlık eylülde İran havacılık sektörüyle bağlantılı 36 kuruluşa yaptırım uygulayarak Tahran'ın uçak ve yedek parça temin etmek için kullandığı taşıma hatlarındaki şirketleri ve aracıları hedef aldı. Kasımda ABD ordusu, İran'ın kara sınırları ve Hazar Denizi üzerinden mal, teknoloji ve gelir hareketini kısıtlamayı amaçlayan yeni bir görev gücü kurduğunu açıkladı.
İran Açık Veri kuruluşu, enerji sektörüne uygulanan kısıtlamaların ülkeyi 2012 ile Mayıs 2026 arasında yaklaşık 540 milyar dolarlık petrol ihracat gelirinden yoksun bıraktığını tahmin ediyor.
2010-2013 arasındaki önceki baskı döneminde İran'ın ham petrol ihracatı 2011'de günde yaklaşık 2,5 milyon varilden 2013 ortasında yaklaşık 1,1 milyon varile geriledi; ABD Kongresi Araştırma Servisi'ne göre ekonomi Mart 2014'te sona eren iki yılda yaklaşık %10 daraldı. Petrol satış gelirleri 2011'de yaklaşık 100 milyar dolardan yaklaşık iki yıl sonra 35 milyar dolara indi. Bu durum, siyasi müzakerelerle birlikte Tahran'ı 2013'te geçici bir nükleer anlaşmayı, ardından 2015'te kapsamlı anlaşmayı kabul etmeye itti.
Küba'ya yönelik ABD ambargosu ise 1962'ye uzanıyor. Küba hükümeti, Mart 2025'ten Şubat 2026'ya uzanan mali yılda ambargonun yol açtığı zararı yaklaşık 8,1 milyar dolar, ambargonun başlangıcından bu yana birikmiş kaybı cari fiyatlarla yaklaşık 178,7 milyar dolar olarak tahmin etti ve bu kısıtlamalar olmasaydı 2025'te gayrisafi yurt içi hasılanın %10,8 daha yüksek olabileceğini belirtti.
Deniz yoluyla taşınan petrol açısından Vortexa verileri, İran'ın ham petrol ihracatının eylül başında günde ortalama 230 bin varilden ayın ikinci haftasında sıfıra düştüğünü ve durmanın 5 Ekim'e kadar sürdüğünü gösterdi.
Kaynaklar — Bu haberi nasıl biliyoruz
- BirincilAl Jazeera (AR)