ABD'de 4 saatlik hava trafik arızası 16 binden fazla uçuşu iptal ettirdi
FAA'nın eskiyen altyapısındaki iletişim arızası uçuşları durdurdu; Ulaştırma Bakanı Sean Duffy modernizasyon için Kongre'den 50 milyar dolar istedi.

ABD'de hava trafik kontrol sistemlerinde yaşanan iletişim arızası yüzünden ülke genelinde durdurulan uçuşlar yeniden başladı; 4 saatlik yasak 16 binden fazla uçuşun iptaline, 8 bin 600 uçuşun ertelenmesine yol açtı. Milliyet Emlak'ta İsmail Şahin'in derlemesine göre arızanın faturasının 1 milyar doları aşması hesaplanıyor.
Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, kesintileri önleyebilecek yeni bir sistem için gerekli finansmanı sağlamadığı gerekçesiyle Kongre'yi eleştirdi ve sistemin modernizasyonu için 50 milyar dolar kaynak ayrılması çağrısında bulundu. Kongre 2025 yılında modernizasyon için 12.5 milyar dolar bütçe ayırmıştı; Ulaştırma Bakanlığı projenin toplam maliyetinin 31 milyar doların üzerine çıkacağını belirtirken FAA da ilave kaynak istedi. Eylül 2025 tarihli ABD sayıştayı GAO raporu hava trafik sistemlerinin yenilenmesi gerektiğini ortaya koydu.
Ertelenen yatırımlar havacılıkla sınırlı değil: yalnızca demiryollarında birikmiş onarım açığını kapatmak için 47 milyar dolar yatırım gerekiyor, eyaletler arası otoyol ve köprülerin finansmanını sağlayan ana fonda 318 milyar dolarlık açık var, 220 binden fazla köprünün onarımı bekletiliyor. Ulusal Baraj Envanteri'ne göre ABD'deki 92 bin 591 barajın ortalama yaşı 65, acil onarım gereken yüksek riskli baraj oranı yüzde 19.
Federal borç 30 Eylül 2026 itibarıyla 40.2 trilyon dolara ulaştı; 2026 mali yılında yaklaşık 2.5 trilyon dolar artan borç kasım ortasında 40.6 trilyon dolara çıktı, 10 yıllık artış yüzde 105'i buldu. Aynı mali yılda federal hükümet 5.4 trilyon dolar gelir elde ederken 7.4 trilyon dolar harcadı ve yaklaşık 2 trilyon dolarlık açık verdi. Net faiz gideri 1.05 trilyon dolar oldu; bu ayda ortalama 87.5 milyar, günde 2.9 milyar, saatte yaklaşık 120 milyon dolar anlamına geliyor. Federal gelirlerin yaklaşık beşte biri artık yalnızca net faiz ödemelerine gidiyor. GAO'ya göre kamuya ait borç üzerindeki faiz gideri beş yılda yaklaşık üç katına çıktı; 2021'de 392 milyar dolar düzeyindeki kamu borcu 2026'da yaklaşık 1.1 trilyon dolara ulaştı.
Donald Trump 20 Ocak 2025'te göreve geldiğinde federal borç yaklaşık 36.2 trilyon dolardı; 1 yıl 9 aylık sürede 4 trilyon dolardan fazla arttı. Kongre Bütçe Ofisi CBO, kamuya ait federal borcun 2026'da GSYH'nin yüzde 101'inden 2036'da yüzde 120'sine yükselmesini bekliyor; bu oran İkinci Dünya Savaşı sonrasında görülen yüzde 106'lık tarihi zirveyi de geçecek.
Trump'ın İsrail ile birlikte 28 Şubat 2026'da başlattığı İran savaşı da faturayı büyüttü: dünya petrol ve doğalgaz sevkiyatının yüzde 25'inin sağlandığı Hürmüz boğazının kapatılmasıyla petrol fiyatlarındaki artış, aradan geçen 260 günde Amerikan halkına 153 milyar dolar ek maddi yük getirdi; petrol şoku yıllık büyümeyi 0.81 puan aşağı çekerek faturayı 250 milyar doların üzerine taşıdı. İran savaşının ABD'ye ölçülebilen doğrudan askeri ve enerji faturası 203 milyar doları aştı; bu günde yaklaşık 785 milyon dolar, Amerikan hane başına yaklaşık 1.551 dolar demek. Ukrayna için 2022-2024 arasında 174.2 milyar dolar kaynak ayrıldı, savaş bağlantılı toplam ödenek 2026 ortasında 196.4 milyar dolara ulaştı. ABD'nin İsrail'e 1946-2025 döneminde sağladığı ikili yardım ve füze savunma desteği yaklaşık 174 milyar dolar; yalnızca 2024'te çıkarılan ek pakette 3.5 milyar dolar askeri finansman ile 5.2 milyar dolar füze ve hava savunma desteği vardı. ABD'nin 80'den fazla ülkede yaklaşık 750-800 askeri tesisi veya erişim noktası bulunuyor.
Gümrük tarafında ise ABD Yüksek Mahkemesi Şubat 2026'da IEEPA'nın başkana bu kapsamda tarife koyma yetkisi vermediğine hükmetti; ardından yaklaşık 165 milyar dolarlık tahsilat için iade süreci başladı.
Kaynaklar — Bu haberi nasıl biliyoruz
- BirincilMilliyet Emlak