NoorSadaNoorSada
SON DAKİKAEditöryelGelişiyor✓ 1 kaynak

BİTKİDEN Başkanı Akdağ Antalya'da gıda emisyonlarını anlattı

FAO'ya göre tarım ve gıda sistemleri 2023'te 16,5 milyar ton CO2 eşdeğeri saldı; BİTKİDEN Başkanı Ebru Akdağ bu sistemleri iklim krizinin hem nedeni hem mağduru sayıyor.

Hız:

MY
Mehmet Yılmaz
· 2 dk okuma
Harita: Antalya, Türkiye · Fotoğraf: NoorSada · Natural Earth

Bitki Bazlı Gıdalar Derneği (BİTKİDEN) Başkanı Ebru Akdağ, Antalya'da süren COP29 İklim Zirvesi'nde gıda sistemlerinin iklim krizinin hem nedeni hem mağduru olduğunu söyledi. Diken'in sorularını yanıtlayan Akdağ, zirvenin ilk günü 'Gıda, Tarım ve Sağlık' temasıyla düzenlenen 'Özel Sektörün Tarım ve Gıda Sektöründe Hızlandırıcı Rolü: Gıda Zincirinde İklim Eylemini Yaygınlaştırma' başlıklı oturumda konuştu.

Tarım ve gıda sistemleri, insan kaynaklı sera gazı emisyonlarının yaklaşık üçte birini oluşturuyor. Gıda ve Tarım Örgütü'nün (FAO) verilerine göre küresel tarım ve gıda sistemlerinin emisyonları 2023'te 16,5 milyar ton karbondioksit eşdeğerine ulaştı ve 2001'den bu yana yüzde 21 arttı. Bu sistemlerin toplam emisyonlardaki payı ise 2023'te yüzde 38'den yüzde 32'ye düştü.

2023'te bitkisel ve hayvansal üretimden kaynaklanan 'çiftlik kapısı emisyonları' 8,1 gigaton karbondioksit eşdeğerine ulaşarak tarım-gıda sistemleri emisyonlarının yüzde 49'unu oluşturdu; bu kalem 2001'den bu yana yüzde 17 arttı. Tarımsal üretim öncesi ve sonrası emisyonlar yüzde 33 artışla 5,2 gigatona çıktı ve toplamın yüzde 32'sini oluşturdu. Üretim, ulaşım, ambalajlama, perakende ve evsel tüketimden kaynaklanan emisyonlar yaklaşık yüzde 80 arttı. Arazi kullanım değişikliğinden kaynaklanan emisyonlar 2021'den bu yana yüzde 6 azalarak 3,2 gigatona düştü ve toplamın yüzde 19'unu oluşturuyor. 2023'te hayvancılık kaynaklı emisyonlar 4,3 gigatonla en büyük tek bileşen oldu; onu ormansızlaşma (2,8 gigaton) ve ambalajlama, taşıma ve perakende (1,4 gigaton) izledi.

Akdağ, iklim krizinin gıda üretimini de vurduğunu anlattı: yağış rejimlerindeki değişiklikler ve kuraklık hasat süreçlerini ve verimi etkiliyor, sıcaklık artışları besinler üzerindeki mikrobiyal yükü artırıyor. Nem ve sıcaklık yükseldikçe mikotoksin ve aflatoksin gibi zararlı maddelerin oluşumu artıyor, hastalıklar yaygınlaştıkça pestisit kullanımı çoğalıyor, zoonotik hastalıklarla birlikte antibiyotik yükü de büyüyor.

Alternatif proteinler arasında yapay et ve böcek proteinlerinin Türkiye'de yakın zamanda gündeme gelmesi beklenmiyor; bitkisel seçenekler değerli görülüyor. Akdağ, hayvansal bir ürünün bitkisel alternatifinin mutlaka daha iyi olduğunu söylemenin doğru olmadığını belirterek ürünün formülasyonunun, üretim biçiminin, fiyatının erişilebilirliğinin, tadının ve biyoyararlanımının belirleyici olduğunu söyledi. Sürdürülebilirlik açısından önerilen beslenme biçimi 'fleksitaryen' beslenme. Akdağ'ın aktardığı Boston Consulting Group raporuna göre bitkisel alternatifler mevcut büyüme hızını korursa 2035'te yüzde 11 pazar payına ulaşabilir; bu geçişle sağlanacak sera gazı tasarrufu, tüm hava yolu taşımacılığının emisyonlarını yüzde 95 azaltmaya eşdeğer olabilir. Raporda bir dolarlık yatırımın emisyon azaltım potansiyeli karşılaştırmasında alternatif proteinler ilk sırada yer alıyor; protein değişiminin elektrikli araçlara kıyasla 11 kat, yeşil betona kıyasla üç kat daha fazla azaltım potansiyeli taşıdığı belirtiliyor.

Kaynaklar — Bu haberi nasıl biliyoruz

#iklim○ ...#tarim○ ...#cevre○ ...