Kesin veri olmadan CBAM: Kazakistanlı ihracatçılar AB'de yüksek ödemelerle karşı karşıya
Antalya'daki COP31 oturumunda uzmanlar, emisyon ölçümünün kesinliğinin Kazakistan'ın AB'ye tedariklerinin maliyetini nasıl belirlediğini ve paranın nerede kaybolduğunu anlattı.

1 Ocak 2026'dan itibaren Avrupa Birliği, sınırda karbon düzenleme mekanizması (CBAM) kapsamında çelik, alüminyum, çimento ve gübre gibi bazı ürünlerin ithalatından karbon vergisi alıyor. Kazakistanlı üreticiler için nihai tutar, üretim sırasındaki emisyonları ne kadar kesin ölçtüklerine ve bu verileri doğrulayıp doğrulayamadıklarına bağlı. Konu 12 Kasım'da Antalya'da (Türkiye) düzenlenen COP31 iklim konferansındaki Kazakistan pavyonunda ele alındı.
Üretici güvenilir rakamlar sunamazsa, AB'deki ithalatçı AB'nin standart tahmini değerlerini kullanmak zorunda kalıyor ve bu değerler şirketin gerçek emisyonlarına göre yapılan hesaplamadan daha yüksek çıkabiliyor. İtalyan çevre danışmanlık şirketi Aequilibria'nın genel müdürü Daniele Pernigotti, "Standart değerler yolunu izleyebiliriz. Bu, çok yüksek maliyetler anlamına geliyor" dedi. Ona göre alternatif, işletmenin gerçek emisyonlarına dayanmak; ancak bunun için doğrulama ve akreditasyon gerekiyor.
Kazakistan 2013'ten bu yana kendi karbon birimi ticaret sistemini yürütüyor, ancak buradaki fiyatlar AB'dekilerden belirgin şekilde düşük. CBAM kapsamında Kazakistan'da ödenmiş karbon ödemeleri, belgeyle kanıtlanması koşuluyla Avrupa vergisinden düşülebiliyor.
Uluslararası Standardizasyon Örgütü (ISO) Genel Sekreteri Sergio Mujica, ölçüm ve raporlama metodolojilerindeki farklılığa dikkat çekti: iki farklı kural setini izlemek zorunda kalan bir kuruluş, küresel emisyonları doğru şekilde ölçemez. ISO ve Greenhouse Gas Protocol, sera gazı muhasebesi standartlarını uyumlaştırmak için çalışıyor; bu, raporlamayı kolaylaştırıp ucuzlatabilir.
Sanayi ve İnşaat Bakanlığı'na bağlı Dinmuhammed Kunayev Madencilik Enstitüsü'nde dijitalleşme alanında baş uzman olan Seytgali Galiyev, çevresel raporlamanın çoğu zaman belirli makinelerin ve üretim süreçlerinin verilerine değil, normatif hesaplamalara dayandığını belirtti. Enstitünün incelediği kömür madenlerinden birinde dizel, enerji tüketiminin %78'ini karşıladı ve resmi dizel tüketim normu gerçekleşmenin %14 üzerinde çıktı. Bu, yıllık yaklaşık 1,72 milyar tenge (3,9 milyon dolar) tutarında kullanılmamış ekonomik potansiyeli ortaya koydu.
Kazakistan Yapay Zeka ve Dijital Kalkınma Bakan Yardımcısı Malik Oljabekov, yapay zekanın uydu verileriyle birleştirilmesinin su kaynakları, tarım arazileri ve doğal afetlerin izlenmesini iyileştireceğini söyledi; Kazakistan halihazırda yer gözlem uyduları işletiyor. Oljabekov, Astana Hub ile Orta Asya Üniversitesi'nin iklim araştırmaları ve teknolojik çözümlerin paylaşılması için bölgesel bir dijital platform kurulmasına yönelik ortak girişimine işaret etti. Oturum sırasında Kazakistan Yeşil Akademisi, Astana Hub'da yapay zeka tabanlı bölgesel karbon platformunun tanıtımına ilişkin uluslararası ortaklarla mutabakat zaptı imzaladı; platform henüz geliştirme aşamasında.
Kaynaklar — Bu haberi nasıl biliyoruz
- BirincilThe Astana Times