AB liderleri Dublin'de: Avrupa'nın Ukrayna konusunda kimin adına konuşacağı sorusunda hâlâ bölünmüş durumdalar

AB liderleri cuma günü Dublin'de, Ukrayna'nın geleceğine ilişkin müzakerelerde bloğu kimin temsil etmesi gerektiği konusunda hâlâ bölünmüş halde bir araya geliyor. Bu tartışma, aslında hiç Ukrayna'ya ayrılması planlanmayan bir zirveyi gölgeleme riski taşıyor.

Bölünme, yoğun diplomasinin yaşandığı bir günün ardından ortaya çıktı. Donald Trump'ın özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner perşembe günü Moskova'da Vladimir Putin ile görüştü, ardından Dublin'e uçarak İrlanda başkentinde yaklaşık 50 AB'li ve AB dışı liderle bir araya gelmiş olan Volodymyr Zelenskyy'ye bilgi verdi. Bu mekik diplomasisi, Abu Dabi'de iki gün süren ve AB'yi büyük ölçüde dışarıda bırakan Rusya-Ukrayna-ABD müzakerelerinin ardından geldi.

Zelenskyy, Rusya'nın Avrupa'nın güvenlik mimarisini yeniden şekillendirmeye çalıştığı uyarısında bulundu ve Avrupa hükümetlerinin müzakerelerde söz sahibi olması gerektiğini vurguladı. Rusya'nın tam kapsamlı işgali Şubat 2022'de başlamıştı.

Diplomatlar ve yetkililer en az üç gruptan söz ediyor. Görevi ona bloğun liderlerini temsil etme yetkisi veren Avrupa Birliği Zirvesi Başkanı António Costa, en geniş kesim tarafından kabul edilebilir aday olarak öne çıkıyor. Estonya Başbakanı Kristen Michal onu destekleyen ilk lider oldu; Michal, Costa'nın yetkisinin "doğrudan [AB] Zirvesi'nden geldiğini" ve onu üye devletlere "hesap verebilir" kıldığını söyledi. Konunun cuma günkü gündeme eklenmesini isteyen İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, Costa'ya itirazı olmayacağını belirtti; Lüksemburg ve Polonya liderleri de onu destekledi.

Fransa ve Almanya kendi koltuklarını devretmeye isteksiz. Almanya Başbakanı Friedrich Merz, E3 ülkelerinin katılımını "yerleşik bir format" olarak nitelendirdi ve Almanya, Birleşik Krallık, Fransa, İtalya ile Polonya'dan beş temsilcinin hâlihazırda bu görev üzerinde çalıştığını söyledi. "Bunu bu şekilde sürdürmekte kesinlikle hiçbir sorun görmüyorum" dedi. National Rally'den Fransız AP milletvekili Fabrice Leggeri, Fransa'nın BM Güvenlik Konseyi'ndeki daimi üyeliğine ve nükleer cephaneliğine işaret ederek Costa'nın ya da Kallas'ın Paris adına konuşmasını "neredeyse hayal bile edemeyeceğini" söyledi.

Bloğun en üst düzey diplomatı Kaja Kallas ise en çok bölünme yaratan seçenek. Bir Avrupalı diplomat bu olasılık için "Şaka mı bu?" dedi ve Kallas'ı "muhtemelen seçebileceğiniz en kötü kişi" olarak nitelendirdi. Bir başka üst düzey Avrupalı diplomat ise tam tersini savundu: "Putin'in yapacağı şey bu olurdu. Konuşmak istemediğiniz kişiyi seçerdi." Michal, Kallas'ın görevinin onu Costa'nın doğal ikinci ismi haline getirdiğini, ikisinin de 2029'a kadar görevlerinde kalacağını savundu. "Putin'in bundan hoşlanmak zorunda değil," diye ekledi.

Michal, E3 grubunun her zaman var olacağını, ancak tüm kıtayı etkileyen kararların "uzlaşmaya dayalı siyaset" gerektirdiğini söyledi. "Avrupa Birliği dediğiniz şey budur," dedi.