Greta Thunberg COP31'de Türkiye'ye çağrı yaptı: 'İsrail'e petrol sevkiyatını durdurun'

İsveçli iklim aktivisti Greta Thunberg, Antalya'daki COP31 iklim zirvesinde Türkiye'den İsrail'e giden petrol sevkiyatının durdurulması çağrısı yaptı. Nepal, Avustralya, Filistin ve Kanada'dan aktivistlerle birlikte düzenlediği basın toplantısında mikrofonu alan Thunberg, sevkiyatın "Filistin'deki soykırımı doğrudan beslediğini" söyleyerek Ankara'ya "Kendi topraklarınızdan İsrail'e petrol ve enerji sevkiyatını durdurun!" diye seslendi.

Thunberg'ten hemen önce zirvenin açılış konuşmasını yapan Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, Gazze'nin "yalnızca bir soykırıma değil, aynı zamanda bir ekokırıma" maruz kaldığını belirterek savaşın yerlebir ettiği Gazze'ye insani yardım ulaştırılması çağrısı yapmıştı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ve COP31 Başkanı Murat Kurum ise hafta başında Gazze'deki katliam gerekçesiyle Türkiye'nin İsrailli liderleri zirveye davet etmediğini açıklamıştı.

Middle East Eye'ın (MEE) aktardığı yeni bir rapora göre Ankara'nın İsrail'e uyguladığı ticaret ambargosuna rağmen Türkiye'deki limanlarından İsrail'e son iki yılda 77 ham petrol sevkiyatı yapıldı. MEE'ye göre Türkiye, Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) boru hattıyla gelen Azerbaycan petrolünün Ceyhan Limanı'ndan İsrail'e gönderilmesi nedeniyle eleştirilerin hedefinde. Kampanya grubu Filistin İçin Enerji Ambargosu (EEFP), bu durumu "rahatsız edici bir çelişki" olarak nitelendirdi ve bir hükümetin Filistinlilere soykırım yapan İsrail'e "petrol sağlayan tedarik zincirinin vazgeçilmez bir halkası" olmasına rağmen kendini iklim lideri diye sunabileceğini sorguladı.

EEFP, Filistin Gençlik Hareketi ve İlerici Enternasyonal'in 3 Eylül'de hazırladığı ortak rapora göre Mayıs 2024 ile Haziran 2025 arasında Ceyhan Limanı'ndan İsrail'e yaklaşık 6,5 milyon tonluk 77 ham petrol sevkiyatı yapıldı. Ankara, Mayıs 2024'te İsrail'e ticaret ambargosu uygulayacağını duyurmuştu. Aynı grupların ocakta yayınladığı araştırmaya göre Mayıs 2024 ile Aralık 2025 arasında Türk limanlarından İsrail limanlarına 57 Azerbaycan ham petrolü sevkiyatı yapılmıştı.

Rapora göre sevkiyat gizliden gizliye yapıldı; tespit edilmesinler diye gemilerin varış noktaları yanlış bildirildi, takip sistemleri kapatıldı. Araştırmacılar uydu görüntüleri ve gemi takip verileriyle seferlerin izini sürdü ve gemilerin İsrail'e yanaştığını doğruladı. Araştırmacılara göre BTC boru hattıyla Türkiye limanlarından giden petrol, "Gazze soykırımı boyunca" İsrail'in toplam petrol ithalatının yüzde 40'ından fazlasını oluşturdu. Rapor, bu petrolün rafine edilerek İsrail'in savaş uçaklarında, tanklarında ve askeri araçlarında yakıt olarak kullanıldığını öne sürüyor.

Türkiye, BTC boru hattıyla taşınan petrolün kime satıldığını belirlemediğini savunuyor. Boru hattının Türkiye'deki işletmesini devlete ait Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ (BOTAŞ) yürütüyor, fakat petrol Azerbaycan'ın devlet petrol şirketi SOCAR'a ait. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Kasım 2024'te Ceyhan hattını kullanan ihracatçıların "Türkiye'nin İsrail'le ticareti sonlandırma kararına uyduğunu" ve varış noktası İsrail olarak bildirilen gemilere petrol yüklenmediğini belirtmişti.

Reuters'ın aktardığı gemi takip şirketi Kpler'in verileri, Azerbaycan'dan İsrail'e ham petrol ihracatının 2025'te yüzde 31 artarak 2022'den bu yana en yüksek seviyeye çıktığını gösterdi. Güncel veriler, 2 Aralık 2025 ile 30 Haziran 2026 arasında Türkiye'den İsrail'e yaklaşık 2,4 milyon tonluk en az 20 sevkiyat yapıldığını gösteriyor. Türkiye'den diplomatik kaynaklar, MEE'nin yorum talebine yanıt olarak BTC boru hattının uluslararası anlaşmalarla yönetildiğini ve projenin 10 şirketin ortaklığından oluştuğunu söyledi. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığının (TPAO) bu ortaklıktaki payı yüzde 6,53. Kaynaklar, TPAO'ya ait petrolün İsrail'e satışı söz konusu olmadığını belirterek, BTC boru hattını kullanan diğer şirketlerin de Türkiye'nin kararına uyduğunu ve varış noktası İsrail olarak belirtilen herhangi bir sevkiyat yapılmadığını vurguladı.