Hacettepe öğretim üyesi Yıldız zayıflama iğnelerinde kalıcılık uyarısı yaptı
Prof. Dr. Okan Bülent Yıldız, AA Analiz'de semaglutid ve tirzepatidin kilo kaybı verilerini, yan etkilerini ve ilaç bırakıldığında yaşanan geri dönüşü değerlendirdi.
ℹ️ Tarayıcı tabanlı sesli okuma · yapay zeka stüdyo sesi yakında

Anadolu Ajansı'nın AA Analiz için yayımladığı değerlendirmede Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Okan Bülent Yıldız, halk arasında "zayıflama iğneleri" olarak adlandırılan Glukagon Benzeri Peptid-1 (GLP-1) ve dual GIP/GLP-1 reseptör analoglarının tedavi sürecindeki etkilerini ve kullanımında dikkat edilmesi gerekenleri yazdı. Yıldız, başlangıçta tip 2 diyabet tedavisi için geliştirilen bu ilaçların belirgin kilo kaybı sağladığını, ancak küresel popülerliğin bilgi kirliliğini, sosyal medya kaynaklı abartılı beklentileri ve estetik kaygılarla ilaç istismarını da beraberinde getirdiğini belirtti.
Dünya Sağlık Örgütü obeziteyi irade eksikliği değil, kronik, ilerleyici karmaşık bir metabolik hastalık olarak kabul ediyor. DSÖ verilerine göre dünyada 1 milyardan fazla insan obeziteyle yaşıyor; yetişkin nüfusta obezite sıklığı 1990'dan bu yana iki katından fazla artarken çocuk ve ergenlerde bu oran 4 katına çıktı. Yıldız'ın aktardığı saha ölçümlerine göre Türkiye'de erişkin nüfustaki her üç kişiden biri klinik olarak obezite hastası, diğer bir üçte birlik kesim ise fazla kilolu sınıfında yer alıyor. Bu tablo Türkiye'yi Avrupa'da obezite görülme sıklığı ve buna bağlı hastalık yükü açısından en üst sıradaki ülke konumuna getiriyor.
Obezitenin ve yol açtığı yandaş kronik hastalıkların küresel ekonomiye ve sağlık bütçelerine yıllık doğrudan faturası 2 trilyon dolara, yani küresel hasılanın yüzde 2,8'ine ulaşıyor. Uluslararası farmakoekonomi raporlarına göre bu yeni nesil ilaçların sadece obezite için reçete edilme ve temin edilme bütçesi yıllık 66 milyar dolar sınırını aşmış durumda. Gelişmekte olan ülkelerdeki yaygınlaşma hızı dikkate alındığında bu tıbbi harcama hacminin 2030 yılına kadar yıllık 200 milyar dolara ulaşacağı tahmin ediliyor.
Yıldız'ın değerlendirmesinde The New England Journal of Medicine ve The Lancet'te yayımlanan STEP ve SURMOUNT klinik araştırma serilerine göre semaglutid uygulanan hastalarda ortalama yüzde 15, ikili mekanizmaya sahip tirzepatid grubunda ise vücut ağırlığında yüzde 21'e varan azalma sağlandı. DSÖ, tarihinde ilk kez yetişkinlerde obezitenin uzun dönemli yönetimi için GLP-1 tedavilerine ilişkin küresel bir kılavuz yayımlayarak bu ilaçları tıbbi tedavi yöntemi olarak resmen kabul etti. İlaçlar kilo kaybının ötesinde kalp krizi ve inme riskini de yüzde 20 oranında azaltıyor.
Yıldız yan etkilere de dikkat çekti. Bulantı, kusma, ishal ve kabızlık gibi mide bağırsak sistemi reaksiyonları hastaların yaklaşık yüzde 10'unda tedavinin yarım bırakılmasına neden oluyor. Hızlı kilo kaybı sırasında kaybedilen kilonun yüzde 20 ila 30'u kas dokusundan gidiyor; yeterli protein alımı ve direnç egzersizleri yapılmazsa metabolizma hızı düşüyor. Küresel talep patlamasının yarattığı tedarik açığı ise internet üzerinden satılan ruhsatsız ve sahte taklit ilaçların türemesine yol açıyor.
Kalıcılık sorusuna Yıldız, The British Medical Journal'da yayımlanan ve 9 binden fazla hastayı kapsayan güncel meta-analizi işaret ederek yanıt verdi: ilaçlar bırakıldığında verilen kilonun yaklaşık üçte ikisi ilk bir yıl içinde hızla geri alınıyor ve hastalar ortalama 1,7 yıl içinde tamamen başlangıç kilolarına dönüyor.
Kaynaklar — Bu haberi nasıl biliyoruz
- BirincilAnadolu Ajansı (TR)