İstanbul'un dev açık hava sarnıçları 150 metreye 150 metre boyutlarıyla dikkat çekiyor
Sanat tarihçisi Hayri Fehmi Yılmaz, Fatih'teki üç büyük sarnıcın 5. yüzyıla tarihlendiğini ve dünyada benzerinin bulunmadığını söyledi.
ℹ️ Tarayıcı tabanlı sesli okuma · yapay zeka stüdyo sesi yakında

Anadolu Ajansı, İstanbul'un 1000 yılı aşkın su depolama geleneğinin tanıkları olan açık hava sarnıçlarını "İstanbul'un Su Uygarlığının Şahitleri: Sarnıçlar" başlıklı dosya haberinde ele aldı. Tarihi Yarımada'daki su kaynaklarının yetersizliği nedeniyle Bizans İmparatorluğu döneminde kente dışarıdan su taşıyan hatlar inşa edildi; getirilen suyun depolanması için çok sayıda kapalı sarnıcın yanı sıra devasa duvarlarla çevrili açık hava sarnıçları yapıldı. Zamanla içlerinde tarım yapılması nedeniyle "çukurbostan" olarak da adlandırılan bu büyük yapılardan günümüze ulaşanların üçü Fatih'te, biri Bakırköy'de bulunuyor.
Sanat tarihçisi Hayri Fehmi Yılmaz, Karagümrük'teki Aetios, Yavuz Selim'deki Aspar, Fındıkzade'deki Hagios Mokios ve Bakırköy'deki Fildamı açık hava sarnıçlarının tarihini, mimari özelliklerini ve zaman içinde değişen kullanım biçimlerini AA muhabirine anlattı. Yılmaz, "Yavuz Selim'in içinde bulunduğu sarnıç 150 metreye 150 metre dev boyutlarda" dedi ve Fatih'teki üç büyük sarnıcın aşağı yukarı 5. yüzyıla tarihlendiğini belirtti. "Dünya mimarisinde böyle büyük sarnıçların benzeri yok" diyen Yılmaz, Avrupa ya da Asya'daki büyük şehirlerde bu ölçekte sarnıçla karşılaşılmadığını, bunun İstanbul'a özgü olduğunu söyledi.
Aetios Sarnıcı'nın İmparator 2. Theodosius döneminde yaptırıldığı tahmin ediliyor. Osmanlı döneminde bostan olarak hizmet veren alanda bugün Vefa Stadı bulunuyor; 1926 yılında inşa edilen bu yapı şimdilerde "Karagümrük Stadı" ismiyle futbol maçlarına ev sahipliği yapıyor. 1. Leon döneminde General Aspar tarafından inşa ettirilen Aspar Sarnıcı halk arasında "Yavuz Sultan Selim Sarnıcı" olarak biliniyor; sarnıç içine yaptırılan Fatih Belediyesi Yavuz Selim Yaşam Merkezi yıllardır semt sakinlerince sosyal alan olarak kullanılıyor. "Altımermer Çukurbostanı" diye de anılan Hagios Mokios Sarnıcı'nı 1. Anastasius inşa ettirdi; bugün yerinde Fındıkzade Çukurbostan Yaşam Merkezi var. 5. ve 6. yüzyıllarda Magnaura Sarayı ile çevresinin su ihtiyacını karşılayan Fildamı Sarnıcı'nda bir dönem orduya ait filler barındı, yapı bugün bazı kültürel etkinliklere ev sahipliği yapıyor.
Yılmaz, bir araştırmacının mevcut duvarlarda suyu içinde tutmak için gereken hidrolik sıva izi görünmediği ve yaz mevsiminde buharlaşmanın nasıl önleneceğinin çözülemediği gerekçesiyle bu yapıların sarnıç olmayabileceğini, askeri tesis olabileceğini öne sürdüğünü aktardı. Sarnıçların daha Bizans devrinde bostana dönüştüğünü belirten Yılmaz, şehir içinde taze sebze ve meyve yetiştirmek için kullanıldıklarını, Osmanlı devrinde de bostan olarak sürdüklerini söyledi.
Kaynaklar — Bu haberi nasıl biliyoruz
3 bağımsız kaynak doğruladı
- BirincilAnadolu Ajansı (TR)
- TeyitEkonomim (Dünya)
- TeyitNTV