Koç'ta dolan ay ve bir arşiv: 1986'dan bu haftaya ne değişti
Kırk yıl önceki bir ekim gecesinin aynasında bu haftanın göğü — ve aynı olmayan şeyler
1986'nın ekim ayıydı. Halley kuyruklu yıldızı dönmüştü, insanlar balkonlara çıkıp bakıyordu. Gazeteler haftalardır onu yazıyordu, çocuklar dürbünlerle gökyüzünü tarıyordu. O ekimde de Koç burcunda bir dolunay vardı, Akrep güneşinin karşısında — tıpkı bu pazar gecesi gibi. İnsanlar aynı yıldızlara bakıyordu, aynı mevsim kokusuyla.
Bugün Koç'taki ay yüzde yüz dolu. Akrep'te Güneş, Terazi'de Venüs geriye yürüyor, Oğlak değil bu kez Koç'ta duran Satürn de geri harekette. Yani gök bir şeyleri geri çağırıyor — ama kırk yıl önceki o gökten çok farklı bir yerde çağırıyor.
O zaman: insanlar bir kuyruklu yıldızı kaçırmamak için uyanık kalıyordu. Şimdi: telefonun bildirim ekranı yüzünden uyuyamıyoruz. İkisi de uykusuzluk, ama biri yukarıya, diğeri aşağıya bakıyor. Haftanın ilk sorusu bu olabilir: Son zamanlarda başınızı kaldırdığınız oldu mu?
O zaman: mektup yazıp cevabı üç hafta beklerdiniz. Şimdi: Venüs geri giderken bile mesajın görüldü işaretine on dakika dayanamıyoruz. Bu hafta — pazartesiden perşembeye — eski bir isim, eski bir cümle, eski bir tartışma geri gelebilir. Fark şu: artık geri gelen şeyi hemen cevaplamak zorunda hissediyoruz. Değilsiniz. Venüs'ün geri hareketi tam da bunun provası: cevabı bekletmek, bir fincan çay demlemek, pencereden bakmak.
O zaman: Merkür geri giderken daktilonun şeridi değişirdi, insan hatasıydı. Şimdi: bulut senkronize olmuyor, takvim çakışıyor, sesli mesaj yanlış kişiye gidiyor. Hafta ortasında — çarşamba civarı — küçük bir aksama olursa, bunu kıyamet sanmayın. Akrep'teki Merkür zaten derinleştirmek için geri gidiyor; yüzeyde biraz kaos, altta bir berraklık.
Aslan'daki Mars ve Jüpiter hafta sonuna doğru bir cesaret önerecek. 1986'nın insanı bu cesareti sokakta, meydanda, uzun telefon kuyruğunda kullanırdı. Bizimki ekrandan kalkıp birinin kapısını çalmakta zorlanıyor. Perşembe-cuma, küçük ama bedensel bir hamle: biriyle yüz yüze buluşmak, bir odayı yeniden düzenlemek, uzun zamandır ertelenen bir yürüyüş.
Kırk yıl önceki okuyucu, taşıdığı telefonun kendisini bu kadar yoracağını göremezdi. Biz de şu an neyi göremediğimizi bilmiyoruz — belki tam da sessizliğin ne kadar değerli olduğunu.