Osman Kavala 3 bin 301 gündür cezaevinde: AİHM Büyük Dairesi ihlal kararı verdi

Osman Kavala 14 Kasım 2026 itibarıyla 3 bin 301 gündür cezaevinde. Diken'in derlediği kronolojiye göre sivil toplum ve insan hakları aktivisti Kavala, 18 Ekim 2017'de Gaziantep'te gözaltına alınıp İstanbul'a götürüldü; gözaltı gerekçesi ilk anda öğrenilemedi ve soruşturmanın gizli yürütüldüğü söylendi. Kavala 1 Kasım'da tutuklanarak Silivri Cezaevi'ne gönderildi. Tutuklamaya iki gerekçe gösterildi: Gezi eylemleri bağlamında "hükümeti ortadan kaldırmaya teşebbüs" ve 15 Temmuz darbe girişimi bağlamında "anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs".

Gezi eylemlerine ilişkin iddianame 19 Şubat 2019'da hazırlandı. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) 10 Aralık 2019'da Kavala'nın derhal salıverilmesi yönünde karar verdi. Kavala 18 Şubat 2020'deki altıncı duruşmaya tutuklu olarak çıktı; duruşmada sekiz sanıkla birlikte Kavala'nın da beraat ve tahliyesine karar verildi. Ancak hemen ardından İstanbul başsavcılığı, darbe girişimi bağlamında "anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs" suçlamasıyla yürütülen davada gözaltı kararı bulunduğunu duyurdu. Ekim 2019'da bu soruşturmada tahliye kararı verilmiş olmasına rağmen Kavala 19 Şubat 2020'de yeniden tutuklandı; 9 Mart 2020'de aynı dava kapsamında bu kez "siyasal veya askeri casusluk" suçlamasıyla tutuklandı.

Anayasa Mahkemesi, Kavala'nın 4 Mayıs 2020'de yaptığı başvuruyu 29 Aralık 2020'de 15 üyeli heyette yediye karşı sekiz oyla reddetti. İstanbul 13'üncü Ağır Ceza Mahkemesi 25 Nisan 2022'deki karar duruşmasında Kavala'ya "hükümeti ortadan kaldırmaya teşebbüs"ten ağırlaştırılmış müebbet cezası verdi; heyetten bir üye hakim karşı oy kullandı. Aynı duruşmada Mücella Yapıcı, Çiğdem Mater, Hakan Altınay, Mine Özerden, Can Atalay, Tayfun Kahraman ve Yiğit Ali Ekmekçi hakkında 18'er yıl hapis cezası ve tutuklama kararı verildi. Yargıtay 28 Eylül 2023'te Kavala'nın ağırlaştırılmış müebbet cezasını onadı; Atalay, Kahraman, Özerden ve Mater Utku'nun 18'er yıllık cezaları da onandı, Altınay, Ekmekçi ve Yapıcı hakkındaki 18'er yıllık cezalar bozuldu.

AİHM Büyük Dairesi 25 Ağustos 2026'da Kavala'nın ikinci başvurusunu karara bağladı ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 5. ve 18. maddelerinin ihlal edildiğine hükmetti. Diken'in notuna göre 5. madde özgürlük ve güvenlik hakkını, 18. madde hak kısıtlanmasının sınırlarını düzenliyor.