Polonya hükümeti Anayasa Mahkemesi'nin üst düzey yargıçlarını görevden askıya alınca çevik kuvvet konuşlandırıldı

Polonya hükümeti, Anayasa Mahkemesi'nin en kıdemli iki yargıcını görevden askıya alıp haklarında cezai kovuşturma başlatmak istemesinin ardından Varşova'daki Anayasa Mahkemesi önüne çevik kuvvet ekipleri sevk edildi.

Adalet Bakanı Waldemar Żurek, Mahkeme Başkanı Bogdan Święczkowski ile Başkan Yardımcısı Bartłomiej Sochański'nın dokunulmazlıklarının kaldırılmasını ve haklarında cezai suçlama açılmasını talep etti. Yargıç Anna Korwin-Piotrowska, mahkemenin geçici olarak başına getirildi.

Mahkeme ise bu adımı reddederek sosyal medyada yayımladığı bir açıklamada Święczkowski ve Sochański'nın yasal olarak atanmış kıdemli yargıçlar olmayı sürdürdüğünü belirtti ve bu eylemlere katılanların "darbe suçu işlediği" konusunda uyardı.

Muhalefetteki Hukuk ve Adalet (PiS) partisinin politikacıları, protesto amacıyla mahkeme binasının önünde toplandı. Çevik kuvvet ekipleri, göstericilerin binaya girmesini engellemek için konuşlandırıldı.

PiS'in desteklediği Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, Yaz Gençlik Olimpiyat Oyunları için Senegal'e gitmekteyken uçağını Varşova'ya geri çevirmesini emretti.

Başbakan Donald Tusk ise söz konusu adımları hukukun üstünlüğünü yeniden tesis etmek açısından zorunlu olarak savundu. Tusk, sosyal medya paylaşımında "hukukun üstünlüğünü yeniden tesis etmek bizim görevimizdir" yazdı; yıllarca süren Hukuk ve Adalet iktidarının hukuksuzluklarının ardından bu sürecin zor ve zaman zaman sancılı olduğunu belirterek kararlı bir şekilde harekete geçmek için "başka bir yol olmadığını" vurguladı.

Avrupa Konseyi'nin anayasal konulardaki danışma organı Venedik Komisyonu, bu ayın başında Nawrocki'yi Mart ayından bu yana parlamento tarafından seçilmiş beş mahkeme yargıcını göreve yemin ettirmeye davet etmişti; Nawrocki bu yargıçları göreve kabul etmeyi reddediyor. Żurek, Święczkowski ve başkan yardımcısının söz konusu yargıçların görev yapmasına izin vermedikleri gerekçesiyle cezai suçlamayla yüz yüze gelmesi gerektiğini söyledi.

Anayasa Mahkemesi, PiS liderliğindeki hükümetin 2015'te iktidara gelmesinden bu yana Polonya'nın uzun süredir devam eden hukukun üstünlüğü tartışmasının merkezinde yer almaktadır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Avrupa Birliği Adalet Divanı başta olmak üzere önde gelen Avrupa mahkemeleri, ardından verdiği kararlarla Polonya Anayasa Mahkemesi'nin artık "bağımsız ve tarafsız bir mahkeme" niteliği taşımadığını tespit etti; Tusk hükümeti de bu kararları mahkemenin içtihatlarını yayımlamayı durdurmanın dayanağı olarak kullandı. 2023'te göreve başlayan Tusk, yargıyı siyasetten arındıracağına söz vermişti; ancak Nawrocki ve PiS destekli selefi Andrzej Duda, bu girişimleri cumhurbaşkanlığı vetosuyla engelledi. Tusk'un bazı destekçileri onu kararlı hareket etmemekle eleştirdi; önümüzdeki yıl parlamento seçimleri yaklaşırken bir kesim ise son adımını söz konusu seçmenler arasında popülaritesini artırma çabası olarak değerlendiriyor.