Prof. Dr. Arslan: Mevzuata uygun yapıda bile kolon kesilirse yıkım kaçınılmaz

Anadolu Ajansı'na konuşan Türkiye Ulusal Risk Kalkanı Modeli Hasar Tespit Kurulu Üyesi Prof. Dr. Arslan, 12 Kasım 1999 Düzce Depremi'nin 27. yılında yapı hasarlarını değerlendirdi ve mevzuata uygun tasarlanan yapılarda bile sonradan müdahale edildiğinde yıkımın kaçınılmaz olduğu uyarısını yaptı.

Arslan, 6 Şubat 2023'te meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremlerin etkiledikleri alanın genişliği ve kaydedilen ivme değerleri bakımından birbirinden farklı olduğunu söyledi. Bu farklılıklara rağmen mühendislik hizmeti almamış ve sonradan yapılan müdahaleler nedeniyle yıkılmış binaların her iki depremde de benzer özellikler taşıdığını vurguladı.

Deprem esnasındaki hasarın büyük bir kısmının imalatla alakalı yönetmelik koşullarına uyulmamasından kaynaklandığını belirten Arslan, hasarın "en başta kolon boyutları, kolonlar ve kirişlerdeki sıkılaştırmalar" gibi konulardan kaynaklandığını ve kirişlerin kolonlardan daha güçlü yapılması gerektiğini söyledi. Sarsıntıda bir eleman hasar alacaksa önce kirişlerin hasar alması gerektiğini, "ayağımız kırılırsa ayakta kalamayız, kolumuz kırılırsa tabii önemlidir ama ayakta kalabiliriz" şeklinde ifade ederek, insanların binanın içinden yürüyerek çıkabilmesinin arzu edildiğini vurguladı.

Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından yapılardaki hasara ilişkin kapsamlı rapor hazırladıklarını bildiren Arslan, kısa kolon ve yumuşak kat oluşumları, burulma düzensizlikleri ve bitişik nizam yapıların öne çıkan sorunlar olduğunu aktardı. Arslan, bu sorunların zaten yönetmeliklerde dikkate alınarak hesaplandığını ancak ön müdahalelerle ortadan kaldırılması gerekirken gözden kaçması ve denetimin olmaması sebebiyle yıkıma neden olduğunu söyledi.

Bazı örneklerde yapının mevzuata uygun inşa edilse de yüksek hasar veya yıkım gördüğünü anlatan Arslan, kolon kesilmesi gibi müdahalelerle karşılaştığını söyledi. Mühendis olarak ilk tasarladığı projeden "çok farklı bir davranışı deprem esnasında" gördüğünü belirten Arslan, yapıdaki yük dağılımlarının beklenenden farklı şekilde gerçekleştiğini, bunun sonucunda yıkımın kaçınılmaz olduğunu ve felakete sebep olduğunu ifade etti. Arslan, müdahalelerin cehaletten kaynaklandığını belirterek "aklı başında insan bunu yapmaz" diye konuştu.

Kolon kesilme durumlarının sadece depremden etkilenen illerde görüldüğünü belirten Arslan, Gaziantep kısmında çalıştığını ancak durumun sadece Gaziantep için geçerli olmadığını, Kahramanmaraş, Adıyaman ve Malatya'da da aynı şeyin görüldüğünü söyledi. Özellikle imar affından faydalanmış yapılarda yıkımların çok olduğunu gördüğünü belirten Arslan, binanın 1-2 katlı yapılıp üzerine filiz bırakıldığını, sonradan kat çıkılmaya çalışıldığını ve hesabı etkileyecek müdahaleyle karşılaşıldığında yıkımın kaçınılmaz olduğunu kaydetti.