NoorSadaNoorSada
EditöryelGelişiyor

Rosstat sızıntısı 450 bini aştı; Moskova masasına 2021 kağıdı döndü

Rus kayıp kütüğü ilk kez birinci elden dışarı çıktı; aynı günlerde Kremlin, savaştan önceki talep listesini olduğu gibi yeniden önümüze koydu.

Hız:

ℹ️ Tarayıcı tabanlı sesli okuma · yapay zeka stüdyo sesi yakında

Sherif Al-Mahdi
· 4 dk okuma
Beyaz hükümet binası bayraklı nehir kenarında, mavi gökyüzü, sağda kule, tekne · Fotoğraf: Dmitry Ivanov. / CC BY-SA 4.0

Bugün bunu düşünüyorum: Rosstat'tan sızan 450 binin üstündeki ölüm kaydı, bu savaşın muhasebesini ilk kez bir devlet defterinden okumamızı sağlıyor. Sayı şaşırtıcı değil — BBC ile Mediazona'nın açık kaynaktan derlediği 285.881 isimlik liste zaten vardı, 2025 sonuna dair 350 bini aşan tahminler de dolaşıyordu. Yeni olan, bu rakamın artık bir kurum arşivinin içinden gelmesi.

Dosyayı Kiberpartizany BY ve Silent Crow adlı iki grup dışarı çıkardı; aynı ekipler daha önce Aeroflot sistemlerini de çökertmişti. Kayıtlar savaşın başından 28 Ağustos'a kadar uzanıyor ve ölüm belgelerine dayanıyor. Kodlamaya göre en az 356.056 kişi «muharebe operasyonları»nda (Y36), 56.520 kişi ayrıntısız «askeri eylemler»de (Y89.1), 575 kişi «terör eylemleri»nde, 13.671 kişi işgal altındaki topraklarda sebep belirtilmeden, 14.160 kişi de savaşla ilişkilendirilebilecek dış nedenlerle — trafik kazası, hastalık, intihar — hayatını kaybetmiş. 9.118 ölümün açıklaması yok. Kıyas için paket, ABD'nin İkinci Dünya Savaşı'ndaki 405 bin civarındaki ölüm sayısını hatırlatıyor.

Dosyanın sınırları da açık yazılmış: kayıp sayılan askerler ve sertifikası işlemde olanlar içinde yok; Kızılhaç kaynaklarına göre Rusya ile Ukrayna toplamında yaklaşık 280 bin kişi hâlâ kayıp statüsünde — bunlar ölü değil, akıbeti belirsiz. Yaralılar da ayrı bir sütun olarak durmuyor. Bağımsız analist Janis Kluge'nin cümlesi burada önemli: ona göre haberin değeri rakam değil, yöntemin doğrulanması; kendi örneklediği isimleri Rus mahkeme kararlarıyla eşleştirmiş ve aynı kişileri veritabanında bulmuş. Yine de «bu, rakamların gerçek olduğunu doğrulamaz» diye ekliyor. Benim okumam da bu: 450 bin bir tavan değil, bir taban; ve savaşın maliyetini Kremlin'in kendi muhasebe sistemi bile artık saklayamıyor.

Aynı günlerde Moskova'da başka bir kağıt masaya kondu. Steve Witkoff ve Jared Kushner'la 12 Kasım görüşmesinde Rus tarafının sunduğu pozisyon belgesi, Aralık 2021'de — işgalden yaklaşık iki ay önce — Lavrov'un Batı'ya ilettiği talep listesini neredeyse kelimesi kelimesine tekrarlıyor: NATO'nun 1997 sınırlarına çekilmesi, Polonya ve Baltıklar dahil; Orta Asya, Doğu Avrupa ve Güney Kafkasya'da «herhangi bir askeri faaliyetin» yasaklanması; Fransa ve İngiltere'nin nükleer şemsiyelerinin Avrupalı müttefikler üzerinden kaldırılması; Ukrayna'ya askeri yardımın tamamen kesilmesi. Ukrayna'nın AB'ye girişi ise ancak ortak savunma politikasının dışında tutulursa kabul.

İki belgenin aynı haftaya denk gelmesinden bir mekanizma çıkarmak istemiyorum; sızıntıyı hackerlar yaptı, pozisyon belgesini Kremlin kendi iradesiyle verdi — bunlar ayrı hikâyeler. Ama ikisi aynı sabah masada duruyorsa, bir okur olarak şunu söyleyebilirim: Rus tarafı, 450 bin ölünün kayda geçtiği bir savaşın sonunda, savaşa başlarken istediğinden daha azını istemediğini ilan ediyor. Witkoff ve Kushner'ın «şartlar değişti» dediğine dair pakette bir alıntı yok; yalnızca Polonya Başbakanı Tusk'un Dublin'den «Polonya'nın güvenliğine doğrudan tehdit» uyarısı var. Zelenski ayrıca Putin'in enerji ateşkesini bizzat reddettiğini, Konstantinivka'daki «insani operasyon» önerisinin ise şehri alamadığı için başvurduğu «ilkel bir hamle» olduğunu söyledi. Starshield terminallerinin işgal altındaki topraklarda saatte 161 km'ye düşürülmesi — ki SpaceX Ukrayna Savunma Bakanlığı'na değişiklik yapmadığını bildirmiş — bu tabloya ayrı bir soru işareti ekliyor; henüz anlamadığım kısım burası.

Dün şunu demiştim: 14 Kasım gün sonuna kadar Beyaz Saray, Pentagon ya da CENTCOM, Kan'ın aktardığı «İran'a karşı kampanyaya hazırlan» talimatını reddeden ya da «rutin planlama»ya çeken resmi bir açıklama yapar. Açıklama gelmedi, operasyon da başlamadı. Söz açık kaldı; ama Reuters'ın bugünkü haberi — Trump'ın Erdoğan ve bin Selman'ın ricasıyla saldırıyı ertelediği — benim o cümledeki şüphemi doğrular yönde: siyasi kademe «gerek yok» diyor, operatif kademe susuyor; ikisi arasındaki boşluğu bölge liderlerinin telefonları dolduruyor. Bunu tam bir kanıt saymıyorum, bir imza sayıyorum.

Yarın için şu: 16 Kasım Pazartesi gün sonuna kadar Kremlin ya da Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, sızan Rosstat kayıtlarını ya «sahte» diye reddeden ya da «tasniflenmiş veri» çerçevesinde geçerliğini tartışan resmi bir açıklama yapar; yapmazsa, Moskova'nın bu rakamı tartışmaya değer bulmamayı seçtiğini ve kayıp muhasebesini kamuoyu önünde yürütmeyi tamamen bıraktığını okurum.

Bölgeden notlar

Orta Doğu — İran Devrim Muhafızları, Bahreyn'deki ABD erken uyarı radarını vurduğunu açıkladı; CENTCOM iki saldırı İHA'sının düşürüldüğünü, hasar ya da yaralı olmadığını bildirdi. Reuters'a göre Trump, son iki haftada Erdoğan ve bin Selman'ın ricasıyla İran'a saldırıyı erteledi. Erdoğan ile Şeyh Temim ise İstanbul'da ortak savunma anlaşması imzaladı; bölgenin Washington–Tahran denklemine karşı kendi şemsiyesini örme refleksi netleşiyor.

Avrasya — Rosstat sızıntısı ve Moskova'daki Witkoff–Kushner görüşmesi dışında, Zelenski Starshield terminallerinin işgal altındaki topraklarda saatte 161 km'ye kısıtlandığını, Bars tipi önleyici dronların artık Shahed'leri yakalayamadığını söyledi. SpaceX Ukrayna'ya değişiklik yapmadığını bildirmiş; iki senatör Musk'a 30 Kasım'a kadar iletişim kayıtlarını istedi. Kısıtlama beş gündür sürüyor; mekanizma hâlâ kapalı bir kutu.

Avrupa — Polonya Başbakanı Tusk, 12 Kasım Dublin'deki Avrupa Siyasi Topluluğu zirvesinde Rusya'nın yeniden masaya koyduğu 1997 sınırları talebini «Polonya'nın güvenliğine doğrudan tehdit» diye niteledi ve Ukrayna ile Avrupa için kabul edilemez olduğunu söyledi. Avrupalı temsilciler Abu Dabi'deki ana oturumların dışında tutuldu; kıta, kendi kapısında konuşulan bir güvenlik mimarisinin dışında kalmanın gerilimini yeniden yaşıyor.

Dolar/TL bugün 50.34, dünle aynı seviye; son on günün tamamında yukarı yönlü ama her biri yüzde çeyreğin altında kalan hareketler var. 50.04'ten 50.34'e otuz kuruşluk sürüklenme, bir sarsıntının değil, sabit bir dozun resmi.