TEPAV: Kira karşılığı hesaptan çıkınca yoksulluk oranı yüzde 20,6'dan 23,2'ye çıkıyor

Hesapladı Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV), TÜİK'in resmi yoksulluk rakamında 2,1 milyon kişilik bir ölçüm açığı bulunduğunu: 17 Ekim Dünya Yoksullukla Mücadele Günü vesilesiyle yayımlanan rapora göre, kira karşılığı kalemi gelir hesabından çıkarıldığında 2025'teki yüzde 20,6'lık resmi oran yüzde 23,2'ye yükseliyor.

Sorunun özü şu: TÜİK, kendi evinde ya da ücretsiz oturan hanelere piyasa kirasına eşdeğer bir "varsayılan gelir" ekliyor. Bu kalem nakit olmadığından ekmek, fatura veya ulaşım için kullanılamıyor; ama yoksulluk sınırı hesabında o haneyi yoksul değil sınırın üzerinde gösteriyor. Aynı kalemi dışarıda bırakan Eurostat'ın hesaplaması yüzde 23,4 çıkıyor — TEPAV'ın düzeltilmiş rakamına neredeyse birebir denk.

Rapor, sorunu daha da derinleştiren iki bulgu daha sunuyor. En düşük gelir grubundaki haneler tüketim harcamalarının yüzde 67,9'unu konut ve gıdaya ayırıyor; 15 yaşından küçük çocuğu olan çalışanların yüzde 83'ü profesyonel bakım hizmetine erişemiyor.

Toplam doğurganlık hızındaki sert düşüşle — 2014'te 2,19 çocuktan 2025'te 1,42'ye — doğrudan bağlantı kuran rapor, bu ölçüm farkının sosyal politika tasarımını kökten yanıltabileceğine dikkat çekiyor. TÜİK'in yöntemi 2000'li yıllarda Avrupa uyumu çerçevesinde benimsenmişti; o tarihten bu yana kira artışları hane gelirlerinin çok üzerinde seyrettiği için makas her yıl açılıyor.