Riyad, Abu Dabi ve Doha Telefonu Açtığında: Körfez Diplomasisinin Yeni Geometrisi

Bu haftanın en önemli dış politika anı Brüksel'de gerçekleşmedi. Washington ile üç Körfez başkenti arasındaki bir telefon hattında gerçekleşti.

Cumhurbaşkanı Donald Trump dün, BAE, Suudi Arabistan ve Katar'ın Washington'dan saldırıları askıya almasını istemesi üzerine İran'a karşı planlanan bir saldırıyı iptal ettiğini söyledi. Amerikan başkanının kendi kararlarını anlatma eğilimi hakkında ne düşünürse düşünsün, diplomatik sinyal açıktır.

Üç Körfez monarşisi, birlikte hareket ederek, ABD'nin İslam Cumhuriyeti'ne karşı askeri bir operasyonu durdurmayı — ya da en azından geciktirmeyi — başardı. Bu bir dipnot değildir. Bu bölgesel etki gücünün yeniden fiyatlandırılmasıdır.

Pazarlar şansölyeliklerden önce bunu fark etti. DAX dün yüzde 1,99 artarak 24.307,92'de kapandı; bu hareket, diğer etkenler arasında, bir petrol şoku haberinin gündemde yer almamasını da yansıtıyordu. FTSE 100, daha ağır enerji ağırlığıyla sadece yüzde 0,12 artarak 22.611,70'e yükseldi — saldırı gerçekleştirilmiş olsaydı kimin faturayı ödeyeceğini kendi başına anlatan daha sessiz bir tepki.

Bu, Avrupa Birliği'nin şimdi içinde faaliyet göstermesi gereken dünyadadır. Ve ben bunun içinde kötü bir şekilde faaliyet gösterdiğimizi iddia edebilirim.

İki yıldır Komisyon, Körfez stratejisini rahat bir üçlü etrafında çerçevelemiştir: kritik hammaddeler, yeşil hidrojen ve Strasbourg genel kurul oturumlarına denk getirilen ara sıra insan hakları bildirgeleri. Varsayım, GCC'nin Avrupa sermayesine ve Avrupa teknolojisine, Avrupa'nın Körfez diplomasisine ihtiyaç duyduğundan çok daha fazla ihtiyaç duyduğu yönündeydi.

Dünün olayları tersinin giderek daha doğru olduğunu gösteriyor.

"Soru İran ile savaş mı yoksa savaş değil mi olduğunda, arama Berlaymont'a gelmez — ve Berlaymont'taki herkes bunu bilir."

AB'nin Mayıs 2026 itibarıyla komşuluğunun aslında nasıl göründüğünü düşünün. Sahel, Avrupa nüfuzuna kapatılmıştır. Ukrayna, kimsenin bu şekilde adlandırmak istemediği mali ve askeri bir yük olmaya devam etmektedir. Güney Akdeniz, Adalet Divanı'nın eninde sonunda görüş bildireceği göç anlaşmaları aracılığıyla yönetilmektedir.

Bu bağlamda Körfez, bir kolaylık ortağı değildir. Avrupa diplomasisinin hâlâ teorik kaldıraca sahip olduğu ve bu kaldıracın kurumsal atalet nedeniyle heba edildiği sayılı bölgelerden biridir.

AB-GCC zirve çerçevesi, büyük bir gürültüyle yeniden hayata geçirilmiş; "stratejik ortaklık" söylemi ağır, Körfez hükümetlerinin gerçekten istediği konuda ise son derece hafif bildiriler üretmiştir: egemen yatırım araçlarına öngörülebilir, siyasetten arındırılmış pazar erişimi. Körfez fonu anlamlı bir Avrupa varlığı satın almaya çalıştığında, dosya önce YDY Tarama Tüzüğü'nden, ardından DG COMP'dan, ardından o çeyrekte seçim yapan hangi üye devlet varsa oradan geçmektedir.

Bu arada, az önce bir ABD-İran denklemine müdahale eden aynı başkentler, sessizce sermayelerini daha kısa onay döngüleri olan yargı bölgelerine yönlendirmektedir. Londra fark etti. Singapur fark etti. Brüksel hâlâ etki değerlendirmesini hazırlıyor.

Adlandırılması gereken ikinci bir sonuç var. Körfez devletleri bir Amerikan askeri kararını erteleyebiliyorsa, İran'ın nükleer dosyası etrafındaki diplomatik mimarisini de şekillendirebilirler — E3'ün (Fransa, Almanya, Birleşik Krallık) tarihsel olarak koordinasyon rolü üstlendiği bir dosya. Bu rol gerçek zamanlı olarak aşınmaktadır ve hiçbir Konsey sonuç belgesi bu gerileyişi durduramayacaktır.

Dürüst okuma şudur. AB'nin dış politika aygıtı, Washington'un karar verdiği, Avrupa'nın ayarlamalar yaptığı ve Körfez'in faturayı ödediği bir dünya için kurulmuştur. O dünya artık yok. Şekillenmekte olan dünyada Körfez, Washington'dan ne isteyeceğine kendisi karar veriyor; Washington zaman zaman dinliyor; Avrupa ise basın bülteniyle bilgilendiriliyor.

Bu, Avrupa'nın paniğe kapılması gerektiğinin değil, daha isabetli davranması gerektiğinin argümanıdır. Araçlar mevcut — yatırım çerçeveleri, Yapay Zeka Yasası'nın üçüncü ülkelere ilişkin hükümleri, Kritik Hammaddeler Yasası'nın stratejik ortaklık maddeleri — Riyad, Abu Dabi ve Doha ile gerçek anlamda karşılıklı çıkara dayalı bir ilişki inşa etmek için. Eksik olan, Körfez muhataplarına müracaat sahibi değil, gerçek muhatap olarak yaklaşma siyasi iradesidir.

Bir sonraki AB-GCC bakanlar toplantısı takvimde yerini almaktadır. Soru, Komisyon'daki herhangi birinin konuşma notlarını yeniden yazmak için dünün haberlerini yeterince dikkatle okuyup okumadığıdır.