DSÖ: 2025'te 10,6 milyon tüberküloz vakası, yerli finansman yüzde 14 arttı

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Küresel Tüberküloz Raporu 2026'da tüberküloza yönelik yerli finansmanın 2024-2025 arasında yüzde 14 artışla 5,6 milyar dolara çıktığını ve bunun benzer ölçekteki uluslararası finansman düşüşünü kısmen dengelediğini bildirdi.

2025'te tahminen 10,6 milyon kişi tüberküloza yakalandı ve 1,1 milyon kişi bu hastalık nedeniyle hayatını kaybetti. Ölümler 2015'ten bu yana yüzde 35 azaldı ve tedavi 2000'den bu yana tahminen 86 milyon hayat kurtardı; böylece DSÖ'nün Tüberkülozu Sonlandırma Stratejisi'nin ilk ölüm hedefine ulaşıldı — planlanandan beş yıl sonra.

İnsidans 2015'ten bu yana yüzde 14 azaldı; bu, 2025 için belirlenen yüzde 50'lik azaltım hedefinin çok gerisinde. Tüberküloz, tek bir bulaşıcı etkene bağlı ölümlerin önde gelen nedeni olmayı sürdürüyor.

Yük belirli ülkelerde yoğunlaşıyor: 2025'te tüberküloza yakalanan kişilerin yüzde 88'i 30 ülkede kaydedildi. 2015-2025 arasında insidans DSÖ Avrupa Bölgesi'nde yüzde 42, Afrika Bölgesi'nde yüzde 30 azalırken, Güneydoğu Asya'da yüzde 18, Doğu Akdeniz'de yüzde 6,6 düştü. Batı Pasifik'te net bir değişim görülmedi; Amerika kıtasında insidans üst üste beşinci yıl arttı ve 2015 düzeylerinin yüzde 13 üzerine çıktı.

Tüberküloza yakalanan 10,6 milyon kişiden 8,4 milyonuna tanı konuldu; 2,2 milyon kişi tanı konmamış ya da bildirilmemiş durumda. Yeni tanı konulan hastaların yalnızca yüzde 59'u DSÖ'nün önerdiği hızlı tanı testiyle test edildi; 2027 için hedef yüzde 100.

Rifampisine dirençli tüberküloza yakalandığı tahmin edilen 370 bin kişinin yüzde 42'si tedavi gördü. Tedavi görenler arasında DSÖ'nün önerdiği altı aylık rejimin kullanımı 2024'te yüzde 18 iken 2025'te yüzde 42'ye çıktı.

Araştırma finansmanı 2023'te 1,2 milyar dolar düzeyinde kaldı; bu, 2027 için belirlenen yıllık 5 milyar dolarlık hedefin dörtte birinden az.

DSÖ Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, kaydedilen ilerlemeyi korumak için 'birçok hükümetin kendi bütçelerinde daha derine indiğini' söyledi. Tedros, bir milyondan fazla kişinin hâlâ 'önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalıktan her yıl hayatını kaybettiğini' ekledi.