Tokayev: Samruk-Kazyna ve KTZ yöneticilerinin tutuklanması, dev şirketlerde geniş çaplı yolsuzluğun işareti

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım-Jomart Tokayev, 13 Kasım'da Güvenlik Konseyi toplantısında Samruk-Kazyna fonu ile ulusal demiryolu şirketi Kazakhstan Temir Zholy (KTZ) yöneticilerinin gözaltına alınmasını devlet işletmelerindeki geniş çaplı yolsuzluğun kanıtı olarak nitelendirdi.

"Bu, devlet şirketlerinde yaygın yolsuzluğa dair son derece ciddi bir işaret" diyen Tokayev, soruşturmanın daha yeni başladığını ve ayrıntıların açıklanması için erken olduğunu vurguladı.

11 Kasım'da Ulusal Güvenlik Komitesi (KNB) bünyesindeki Yolsuzlukla Mücadele Ajansı, Samruk-Kazyna'nın başı Nurlan Jakupov'u, KTZ yöneticisi Yeljas Otınşiyev'i ve birkaç kişiyi daha yolsuzluk suçu şüphesiyle gözaltına aldı. Ertesi gün KNB, soruşturma öncesi aşamaya ilişkin kısıtlamalar nedeniyle ayrıntı vermeden her iki üst yöneticinin de gözaltında olduğunu doğruladı.

Jakupov fonun başında Nisan 2023'ten bu yana bulunuyordu; Otınşiyev ise Temmuz 2024'ten itibaren KTZ'yi yönetiyor, öncesinde Samruk-Kazyna'nın kendisinde üst düzey görevlerde bulunuyordu. İkisi hakkında da mahkumiyet kararı yok.

Tokayev, hükümete ve denetim organlarına 24 Kasım'a kadar devlet şirketlerindeki yolsuzluk risklerini azaltmaya yönelik öneriler sunma talimatı verdi ve bu süreçte şirketlerin faaliyetlerinin durmamasını talep etti.

Özellikle KTZ'nin halka arzının (IPO) akıbeti endişe yaratıyor. Şirket, Kazakistan, Londra ve Hong Kong borsalarında listelenmeyi değerlendiriyordu; 11 Kasım'da, yani gözaltıların yaşandığı gün, Hong Kong Menkul Kıymetler Borsası şirketin listeleme sonrası bilgi paketini yayımladı. Finans uzmanları, üst yönetimin bulunmaması nedeniyle halka arzın ertelenebileceğini öngörüyor. KTZ'nin 30 Eylül itibarıyla borcu 3,78 trilyon tenge (8,5 milyar dolar) düzeyindeydi; kreditörler borç kovenantının ihlaline ilişkin ertelemeyi 30 Kasım'a kadar tanıdı.

Samruk-Kazyna, fonun ve bağlı yapılarının normal düzeninde çalışmayı sürdürdüğünü ve yatırımcılara ve ortaklara karşı yükümlülüklerini yerine getireceğini açıkladı. Tokayev, bunun 15 Mart 2026'daki referandumda kabul edilen ve "Kanun ve Düzen" ilkesini pekiştiren yeni Anayasa'nın ardından devlet şirketlerindeki ilk büyük yolsuzluk davası olduğunu belirtti.