Dört AKEA Ülkesi Ermenistan'ın Üyeliğinin Askıya Alınmasına İlişkin Rapor Hazırladı

Kırgızistan, Rusya, Belarus ve Kazakistan, 20 Ekim tarihinde Avrasya Ekonomik Komisyonu'na AKEA Antlaşması'nın Ermenistan bakımından olası askıya alınmasının sonuçlarını değerlendiren ortak bir rapor sundu. Belge, Birlik üyesi devletlerin liderlerine hitaben hazırlandı.

Raporun hazırlanmasına zemin hazırlayan gelişme, Erivan'ın AB entegrasyon sürecine yönelik tutumudur: Ermenistan parlamentosu Mart 2025'te, AKEA üyeliğini sürdürürken AB'ye katılım sürecini başlatan bir yasa kabul etti. Raporu kaleme alanlar, iki ayrı entegrasyon rejiminin eş zamanlı uygulanmasının — başta gümrük düzenlemeleri, dış ticaret ve ürünlere ilişkin teknik gereklilikler olmak üzere — bağdaşmaz olduğunu öne sürüyor.

Raporun senaryo hesaplamalarına göre Ermenistan'ın AKEA ortaklarıyla ticareti 7,99 milyar dolardan 3,55 milyar dolara geriliyebilir. Ermenistan'ın GSYİH'sinin yüzde 15,6'sını kaybetme riski söz konusu. Rusya ve diğer Birlik ülkelerindeki Ermeni işçi göçmenleri için ise mevcut AKEA güvenceleri geçerliliğini yitirirse çalışma izni zorunluluğu gündeme gelebilir.

Kırgızistan için rapor hazırlayanlar, ihracatta 0,5 milyon dolar, ithalatta ise 3,7 milyon dolarlık bir düşüş öngörüyor. Kırgızistan Ulusal İstatistik Komitesi verilerine göre 2025 yılında Kırgızistan ile Ermenistan arasındaki karşılıklı ticaret hacmi 7,7 milyon dolar olarak gerçekleşti; bu rakam, AKEA ülkeleriyle gerçekleştirilen toplam 6,79 milyar dolarlık ticaretin yanında oldukça sınırlı kalıyor.

Dikkat çekici bir ayrıntı olarak belirtmek gerekir ki Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, raporun sunulmasından üç gün önce, 17 Ekim'de Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile Erivan'da bir araya geldi ve ticaretin genişletilmesi ile ulaşım güzergahlarını görüştü.

Ermenistan Dışişleri Bakanı Ararat Mirzayan, 21 Ekim'de Erivan'ın söz konusu raporu incelediğini açıkladı.