Birinci Dünya Savaşı anlaşmasından Husiler'e: İngiliz Typhoon savaş uçakları, yüzyılı aşkın askeri ortaklığı derinleştiriyor

Birleşik Krallık Savunma Bakanlığı, Kral Hava Kuvvetleri'ne ait Typhoon savaş uçaklarının Suudi Arabistan'a konuşlandırıldığını duyurdu. Uçakların görevi, Ensarullah (Husiler) güçlerinin düzenlediği füze ve insansız hava aracı saldırılarına karşı koymaya destek sağlamak. Bakanlık açıklamasında uçakların yalnızca savunma görevleriyle sınırlı kalacağını vurgulayarak Husi mevzilerine yönelik herhangi bir saldırı operasyonu düzenlenmeyeceğini açıkça reddetti. Açıklamaya göre Birleşik Krallık, daha önce Husi askeri kapasitesini zayıflatmaya yönelik operasyonlar da dahil olmak üzere Suudi hava harekâtını desteklemek amacıyla imzaladığı havada yakıt ikmali anlaşmasını da uzatıyor. Aynı açıklamada bir A400M nakliye uçağı ile askeri danışmanların konuşlandırıldığına da yer verildi.

Bu adım, Husiler ile uluslararası alanda tanınan ve Suudi destekli Yemen hükümeti güçleri arasındaki çatışmanın tırmanması sürecinde atılıyor. Husiler son dönemde Riyad'daki petrol tesislerine ve ana havalimanına füze ile insansız hava aracı saldırıları düzenlerken, Riyad liderliğindeki koalisyon da Husi mevzilerine hava saldırıları gerçekleştirdi.

Ne var ki Birleşik Krallık'ın bu uçakları gönderme kararı, yüzyılı aşkın bir ortaklığın yeni bir sayfasından ibaret; bu ortaklık, Suudi Arabistan'ın kuruluşundan bile eskiye dayanıyor. İngiliz Ulusal Arşivi'nde saklanan Hindistan Ofisi kayıtlarına göre, Körfez'deki kıdemli İngiliz yetkilisi Sir Percy Cox, Aralık 1915'te dönemin Necd Emiri Kral Abdülaziz bin Suud ile Darin Antlaşması'nı imzaladı. Bu antlaşmayla İbn Suud, Osmanlı Devleti karşısında İngiltere'nin yanında yer aldı; İngiltere ise kendisine para ve silah desteği sağladı. Hindistan Ofisi'nden bir muhtıraya göre İngiltere, Mayıs 1927'de Cidde'de İbn Suud ile yeni bir antlaşma daha imzaladı. Kral Abdülaziz, 1932'de Suudi Arabistan Krallığı'nı kurdu.

Mayıs 1966'da Suudi Arabistan, dönemin ABD Dışişleri Bakanlığı muhtırasına göre British Aircraft Corporation'dan 40 adet Lightning savaş uçağı, 25 adet eğitim jeti ve bir radar sistemi satın almak için sözleşme imzaladı. O dönemde bile Yemen denklemin bir parçasıydı: Yemen Mütevekkillik Krallığı, 1962'deki askeri darbeyle devrilmiş ve Yemen Arap Cumhuriyeti ilan edilmişti. Mısır, cumhuriyet hükümetini desteklemek için kuvvet gönderirken Suudi Arabistan ve Ürdün, İmam'ı yeniden iktidara taşımak isteyen monarşist güçleri silahlandırdı; çatışma 1966 itibarıyla çıkmaza girdi. Gizliliği kaldırılmış ABD Dışişleri Bakanlığı belgelerinin ortaya koyduğuna göre aynı yıl Suudi Savunma Bakanı Prens Sultan, Yemen'de çatışmaların yeniden başlaması halinde Kraliyet Hava Kuvvetleri'nden Suudi bayrağı altında uçacak bir hava filosu görevlendirilmesini İngiltere'den talep etti. İngiltere bunun yerine İngiliz pilotların idare edeceği savaş uçaklarını teklif etti ve gerekirse kısa bir süre için Lightning önleme uçaklarından oluşan bir filo göndermeye hazır olduğunu bildirdi. Kayıtlara göre Suudi Arabistan sonunda uçakları ve sivil pilotları kabul etti; Kraliyet Hava Kuvvetleri filosunu göndermeye gerek kalmadı.

O dönemde British Aircraft Corporation adıyla faaliyet gösteren BAE Systems, Suudi Arabistan ile ilişkisinin 1966 yılına dayandığını belirtiyor; 1973'te ise iki hükümet, şirketi ana yüklenici olarak atayan bir mutabakat muhtırası imzaladı. 1985'te iki hükümet, Tornado ve Hawk uçaklarını kapsayan ve 'Al-Yamamah' adıyla bilinen petrol karşılığı silah anlaşmasını akdetti.