UNEP: 1,5°C ısınma sınırını aşmadan tutmak artık imkânsız

Küresel ısınmayı geçici bir aşım olmaksızın 1,5 santigrat derecede tutmak artık mümkün değil. BM Çevre Programı (UNEP), yıllık Emisyon Açığı Raporu'nda bu sonuca, onlarca yıllık yetersiz iklim eylemi gerekçesiyle ulaştı.

Küresel sera gazı emisyonları 2025'te toplam 58,4 milyar ton CO2 eşdeğerine ulaştı; bu rakam 2024 düzeyinin yaklaşık 0,16 GtCO2e altında. Ancak UNEP, verilerin geçici nitelik taşıdığını ve '2025'teki emisyonların genel seyrini kesin olarak ortaya koymak mümkün değil' diye uyardı. Büyüme hızı yavaşladı: Rapor, yıllık ortalama artışın 1990-2015 döneminde yüzde 1,7'den 2016 sonrasında yüzde 0,8'e gerilediğini ortaya koydu.

'Geri dönüş noktası' başlıklı raporda UNEP, 1,5°C'nin aşılmasının 'yakın ve kaçınılmaz' olduğunu vurguladı. Mümkün olan en düşük aşım senaryosunda bile sıcaklıkların, yüzyılın ortasında yaklaşık 1,7-1,8°C'ye çıktıktan sonra düşüşe geçeceği öngörülüyor. UNEP, bu seyrin Paris Anlaşması'nın uzun vadeli hedefleriyle hâlâ bağdaşabilir olduğunu; ancak bunun için emisyonların 2030'a kadar yüzde 18, 2035'e kadar ise yüzde 45 oranında azaltılması ve karbondioksit giderme kapasitesinin artırılması gerektiğini belirtti.

Rapor, ülkelerin mevcut ulusal iklim taahhütlerinin tam anlamıyla hayata geçirilmesi durumunda dahi 2025 düzeylerine kıyasla emisyonları 2030'a kadar yalnızca yüzde 5-8, 2035'e kadar ise yüzde 11-15 oranında azaltabileceğini saptadı. UNEP, bu taahhütlerin gerekli kesintilerin çok gerisinde kaldığını ve aşımı en aza indirmek için zorunlu olan indirimlerle kıyaslandığında açığın büyük olmayı sürdürdüğünü ifade etti.

2024'e kıyasla fosil yakıt kaynaklı emisyonlar yüzde 0,4-1,1 oranında hafifçe arttı. Azot oksit ve florlu gaz emisyonları daha yüksek oranlarda yükseldi; bununla birlikte UNEP, söz konusu gazların toplam sera gazı emisyonları içindeki payının düşüklüğü nedeniyle genel eğilime katkılarının 'görece daha az belirgin' olduğuna dikkat çekti. Metan emisyonları yatay seyretti; arazi kullanımı, arazi kullanımı değişikliği ve ormancılık kaynaklı CO2 emisyonlarındaki azalma ise fosil yakıt CO2'si ile diğer gazlardaki artışı hafifçe telafi etti.

Karamsarlık yaratan bu tabloya karşın UNEP, eylemi hızlandırmak için 'yeterli fırsatın' bulunduğunu ve ülkelerin zirve sıcaklığı sınırlayabileceğini, aşım süresini kısaltabileceğini ve Paris Anlaşması hedeflerini erişilebilir tutabileceğini söyledi.