Endülüs'ün 'Ulusal Öncelik' Maddesi AB Hukukunun Bir Stres Testi — Yalnızca İspanyol Siyasetinin Değil

DAX Pazartesi günü yüzde 2,24 artışla 24.367,21'de kapandı; FTSE 100 ise 22.711,52'de. Piyasalar her zamanki gibi siyaseti görmezden geliyor. Muhtemelen gelmemelidirler.

Bu sabah masama gelen en önemli haber Brüksel'den değil. Sevilla'dan geliyor: Endülüs seçimlerinin ardından Juanma Moreno muhabirlere "el resultado nos da margen de maniobra para poder gobernar en solitario" dedi. İberya dışındaki okuyucular için çeviri: tek başına hükümet kurmayı tercih ederdi, ama Vox'a bağımlı olmayı da dışlamıyor.

Vox'un Ignacio Garriga'sı ise Moreno'nun, güven oylaması karşılığında partinin "prioridad nacional" ilkesi dediği şeyi kabul edeceğini açıkça varsayıyor. Bu ifade muazzam bir yük taşıyor ve İspanya dışında neredeyse hiç kimse bunu dikkatle okumuyor.

"Prioridad nacional" açık dilde şu demek: İspanyol vatandaşları, kamu hizmetlerine, konuta ve sosyal yardımlara erişimde diğer sakinlere göre öncelikli tutulmalı. Nasıl süslersen süsle. Bu bir politikadır.

İşte tam bu noktada eski muhabirlik alanım — AB hukuku — davetsiz misafir olarak odaya giriyor.

Avrupa Birliği'nin İşleyişine Dair Antlaşma'nın 18. maddesi, Antlaşmaların kapsamı dahilinde uyruğa dayalı ayrımcılığı yasaklar. 492/2011 sayılı Tüzük, AB işçileri ve ailelerine sosyal ve vergisel avantajlarda eşit muamele güvencesi verir. 2004/38 sayılı Direktif, AB vatandaşlarının ve aile üyelerinin serbest dolaşım ve ikamet haklarını güvence altına alır. Bunların hiçbiri sıradan dışı değildir. Bunlar tek pazarın omurgasıdır.

İspanya'daki bölgesel bir hükümet, Endülüs'te yasal olarak ikamet eden bir Fransız, Alman ya da Romen vatandaşı karşısında İspanyol vatandaşına sübvansiyonlu kreş yeri, sosyal konut birimi ya da bölgesel istihdam desteği konusunda öncelik tanıyamaz. 2026'da da tanıyamaz. Hiçbir koalisyon anlaşması çerçevesinde de tanıyamaz.

İşte bu noktada formülün savunucuları bunun sembolik olduğunu, bir kampanya söylemi olduğunu söyleyecektir. Yeterince başkentte yeterince koalisyon paketi izledim; sembolik maddelerin, mürekkep kuruyalı yaklaşık on sekiz ay sonra idari talimatlara dönüştüğünü gayet iyi biliyorum.

"Brüksel'de, politikacıların asla uygulanmayacağına yemin ettikleri yasalar için bir adımız var: gelecekteki ihlal işlemleri."

Süreç, o noktaya gelinirse, sıkıcı ve öngörülebilir bir seyir izler. Bir şikâyet dosyalanır — genellikle mağdur bir vatandaş, zaman zaman bir konsolosluk, bazen iyi bir avukatla çalışan bir İspanyol sivil toplum kuruluşu tarafından. Komisyon'un DG JUST birimi bir pilot prosedür başlatır. Madrid'den açıklama istenir. Madrid, La Moncloa'da kim olduğuna bağlı olarak bölgesel tedbiri ya reddeder ya da yarım yamalak savunur. Adalet Divanı ise sonunda bu tür davalarda her zaman yaptığını yapar: üye devlet aleyhine karar verir ve masrafları üye devlete yükler.

Siyasi slogandan Lüksemburg kararına uzanan süreç genellikle dört ila altı yıl alır. AB'nin algılanan meşruiyetine verilen siyasi zarar ise hemen birikiyor.

Bir de kimin kazandığı meselesi var. Kısa vadede Vox kazanıyor; çünkü "prioridad nacional", partinin şimdi ile bir sonraki genel seçim arasındaki her bölgesel müzakerede kullanabileceği bir marka. Partido Popular taktik olarak kazanıyor; çünkü hükümeti kurabiliyor. Madde hayata geçirilirse kaybedenler, Endülüs'te kayıtlı ikamet eden yaklaşık 800.000 İspanyol olmayan AB vatandaşı ve onları istihdam eden işletmeler olacak.

Euro, söylemek gerekirse, bu öğleden sonra dolar karşısında 1,1646'dan işlem gördü. Döviz piyasaları, üye devletler içindeki siyasi parçalanmayı fiyatlamıyor. Bunu yapmak zorunda kalana kadar da nadiren fiyatlarlar.

Bu hafta takip edeceğim şey, Berlaymont'tan birinin kayıt için bir şey söyleyip söylemeyeceğidir. Komisyon, üye devletler içindeki koalisyon müzakerelerine yorum yapmak konusunda belirgin biçimde temkinli olmuştur ve bu temkin kurumsal açıdan doğrudur. Ancak iç siyasetten uzak durmakla, bölgesel bir koalisyon anlaşmasına aday ilkenin doğrudan Birliğin birincil hukukuyla çelişmesi karşısında sessiz kalmak arasında ciddi bir fark vardır.

Komisyon Heyeti'nin ihlal başlatmadan kullanabileceği araçlar var: bir mektup, bir hatırlatma, Hukuk Müşavirliği'nden İspanya Daimi Temsilciliği'ne sessiz bir telefon görüşmesi. Bu araçlardan herhangi birinin kullanılıp kullanılmayacağı, bu Komisyon'un önümüzdeki iki yılı nasıl yönetmeyi düşündüğü hakkında bize önemli bir ipucu verecek.

Brüksel, dört temel özgürlüğü savunmanın siyasi bir eylem mi yoksa yalnızca hukuki bir eylem mi olduğuna hâlâ inanıyor mu? Endülüs bize cevabı verecek.