Pekin'in İki Cepheli Tiyatrosu: Putin Geliyor, Tbilisi Bir Konuşmacı Gönderiyor ve Trump'ın İran Saati İşliyor

Brent bu sabah varil başına 110,49 dolar seviyesinde işlem görüyor; günlük 41 sent düştü. Bu sütundaki en düşük rakam bu ve en dürüst olan da bu. Geri kalan her şey bir tehdit primi taşıyor.

Xi Jinping ve Vladimir Putin bugün Pekin'de görüşüyor — Donald Trump'ın aynı şehre resmi ziyaretinin üzerinden yalnızca birkaç gün geçmişken. Bu cümleyi iki kez okuyun. Çin lideri, tek bir haber döngüsü içinde hem 1945 sonrası düzeni yıkmaya çalışan adamı hem de o düzeni devralmaya çalışan adamı ağırlamıştır.

Bu misafirperverlik değildir. Bu bir seçmeli sınavdır.

Çin diplomasisini yeterince uzun süredir izliyorum; koreografiyi tanırım. Pekin, dengeyi elinde tuttuğunu göstermek istediğinde takvimini sıkıştırır. Önce Trump, böylece Amerikalılar bir anlaşma duyurabilsin. Sonra Putin, böylece Ruslar hiçbir anlaşmanın onları bağlamadığını duyurabilsin. Xi her ikisinde de gülümseyerek devam eder ve kaldıracı cebine indirir.

Arkasındaki bağlam İran'dır. Trump bu hafta, herhangi bir anlaşmaya varılmazsa Amerika'nın günler içinde Tahran'a yeni saldırılar başlatabileceğini söyledi. Bu, benim saymama göre baharın üçüncü son tarihi — ve en inandırıcısı; zira Brent sakinliği fiyatlamıyor. Varil başına 110 doların üzeri, kablo trafiğini okumuş bir varili işaret eder.

Ruslar bunu biliyor. Moskova'nın 2022 sonrası ekonomik mimarisi üç direğe dayanıyor: Çin talebi, Hindistan rafinajı ve Körfez belirsizliği. Amerika'nın İran'a yönelik olası bir saldırısı bu üçünü de aynı anda sarsıyor. Putin, Xi'den silah istemek için Pekin'de değil. Xi'nin almaya devam etmesini sağlamak için Pekin'de.

"Pekin, şu anda dünyada hem kundakçının hem itfaiyecinin daimi rezervasyonu olan tek başkenttir."

Peki ya Xi? Xi, Tahran üzerinde Çin baskısına ihtiyaç duyan bir Beyaz Saray tarafından ve bir sonraki gelişmede Çin'in kayıtsız kalmasına ihtiyaç duyan bir Kremlin tarafından eş zamanlı olarak el üstünde tutulan ender bir konumdadır. Aynı sessizliği iki kez satabilir.

İkincil düzey ziyaretleri izleyin; asıl ağırlık merkezinin nerede olduğunu onlar gösterir. Tartışmalı Gürcistan Parlamentosu Başkanı Shalva Papuashvili, 19 Mayıs'ta Pekin'de Wang Huning ile görüştü. Wang Huning, Komünist Parti'nin baş ideoloğudur ve Xi'nin bir şeylerin pazarlık edilmesi değil, resmîleştirilmesi gerektiğinde gönderdiği isimdir. Tbilisi bir turist göndermedi. İmza gönderdi.

Bu önemlidir; çünkü Gürcistan'ın Avrupa hikâyesi olması gerekiyordu. Saarbrücken, kardeş şehri Tbilisi ile temaslarını az önce kesti ve Belediye Başkanı Kakha Kaladze, Georgian Dream'in ev üslubu hâline gelen türden sahte bir taziyeyle yanıt verdi. Batı'ya tiyatral bir üzüntü tonuyla defolup gitmesi söyleniyor. Pekin'e iş tonu ile gelin deniyor.

Kazakistan ise bunun aksine daha incelikli bir oyun oynuyor. Cumhurbaşkanı Tokayev bu hafta Altın Orda'nın Avrasya'yı şekillendirmedeki rolünün yeniden yorumlanması çağrısında bulundu. Eğitimsiz bir kulağa bu bir tarih dersi gibi gelir. Astana dışişleri bakanlığı brifinginde oturmuş biri için ise bu, bir seminer kılığına büründürülmüş bir egemenlik iddiasıdır. Tokayev, hem Moskova'ya hem Pekin'e şunu hatırlatıyor: bozkır, her ikisi ortaya çıkmadan önce de bir imparatorluktu ve sonrasında da ülke olmaya devam etmeyi dünden razıdır.

Mısırlılar bu arada, büyük güçler dizginlenemez hâle geldiğinde orta güçlerin yaptığını yapıyorlar. Kahire, Dünya Sağlık Asamblesi'nde Burkina Faso ve Lübnan ile sağlık işbirliğini konuşuyor; Cumhurbaşkanı El-Sisi ise merkez bankası başkanı ile enflasyon ve rezervleri gözden geçiriyor. Yorumu: iç siperleri sağlamlaştırın; çünkü Trump İran'a vurursa Süveyş sigorta primleri füzeler fırlamadan önce kıpırdayacaktır.

Bu, Çarşamba sabahı okuduğum harita. Washington çatışmayı müzakere duruşu olarak benimsedi. Tahran belirsizliği hayatta kalma duruşu olarak benimsedi. Moskova Pekin'i bir can simidi olarak seçti. Pekin ise herkesi seçti — bu da üzerine gitmenin en pahalı seçeneğidir; zira blöf, dünyanın önce eli bırakmasını gerektirir.

Petrol fiyatı her şeyi ele veriyor. Diplomasi kazanıyor olsaydı Brent seksenli rakamlarda olurdu. Değil. Sektör analistleri haftalar boyunca her varile yansıyan risk priminin, piyasanın çıkış yollarının varlığına artık inanmadığını gösterdiği konusunda uyarı yapıyor. Ben o piyasaya karşı bahse girmem.

Gözlemleyeceğim şey şu: Xi-Putin görüşmesinin Pekin açıklaması İran'ı adıyla anacak mı, yoksa "bölgesel istikrar" başlığının altına mı gömecek? Birincisi, Çin'in arabulucu rolüyle görünmeye razı olduğu anlamına gelir. İkincisi, Çin'in seçimini çoktan yapmış olduğu ve bu seçimin biz olmadığı anlamına gelir.

İşte bir sonraki son tarihten önce masaya bıraktığım soru: Trump'ın Tahran için kurduğu saat sıfıra ulaştığında Zhongnanhai'deki telefon çalacak mı — yoksa ahize zaten kapatılmış mı olacak?