İran, abluka gelirleri keserken aralık uçurumuna doğru sıfır petrol bütçesi hazırlıyor

İran hükümeti, üst düzey bir bütçe yetkilisinin pazartesi günü bakanlara bu senaryoya göre planlama yapmalarını söylemesinin ardından, gelecek yılın bütçesini petrol gelirlerinin sıfıra inebileceği varsayımıyla hazırlıyor.

İran 25 Ağustos'tan bu yana hiç ham petrol yüklemedi; ABD deniz ablukasının dışında denizde bekletilen petrol, temmuz ortasındaki 88,8 milyon varilden ekim ortasına kadar sıfıra indi, ayrıca 43 milyon varil daha ablukanın içinde mahsur kaldı. Kpler'e göre Çinli alıcılar genellikle teslimattan bir ila iki ay sonra ödeme yapıyor; bu da olası gelir durmasını aralık ortasına yerleştiriyor. Petrol, doğrudan hükümet bütçesinin yaklaşık %30'unu, dolaylı gelirler de hesaba katıldığında rejimin toplam gelirinin %50 ila %60'ını oluşturuyor.

İran üretimi, savaşın başladığı şubattaki 3,59 milyon varilden günde 2 milyon varilin altına düştü. OPEC'in son raporu İran üretimini savaş öncesi seviyesinin neredeyse yarısı olarak gösteriyor.

İran İstatistik Merkezi, 20 Haziran'da sona eren üç ayda toplam GSYİH'nın yıllık %10,1 azaldığını, petrol dışı üretimin %4,6 gerilediğini açıkladı. 22 Ekim'de sona eren ayda yıllık enflasyon %88,7 oldu. Gıda fiyatları geçen aralıktan bu yana iki katından fazla arttı: yumurta %149, ithal pirinç %115, süt %113 ve kırmızı et %104.

Bütçe yetkilisi Mohammad Ghasemi, maaşları, emekli aylıklarını ve borç ödemelerini üç kademeli harcama planının en üstüne yerleştirdi ve Merkez Bankası'ndan doğrudan borçlanmayı dışladı. Hükümet açıkları petrol mevduat sertifikaları, gümrük vergileri ve daha sıkı vergi tahsilatıyla kapatmayı ve Kalabarg elektronik kupon sistemini yaklaşık 45 milyon düşük gelirli İranlıya yaymayı planlıyor.

Analistler durumun ciddiyeti konusunda farklı görüşte. Foundation for Defense of Democracies'ten Miad Maleki, aralık ayının "bir tür nakit akışı kesintisi, gerçek anlamda bir çöküş durumu değil" olduğunu söyledi. Bourse & Bazaar Foundation'ın kurucusu Esfandyar Batmanghelidj, İran'ın durumunu "dış şokun yol açtığı derin bir durgunluk" olarak tanımladı. Tahranlı ekonomist Albert Baghzian, hükümetin parasal tabanı şişiren merkez bankası borçlanmasından kaçınmak için olası açığı baştan bütçeye yazması gerektiği uyarısında bulundu.