Pekin'in Yarım Ekmeği: Šefčovič Çin'den Aslında Ne Getirdi

Çin Ticaret Bakanlığı fiili seçerken dikkatli davrandı. Pekin'de Ticaret Komiseri Maroš Šefčovič ile iki günlük görüşmelerin ardından iki tarafın hibrit araçlarda «ortak bir anlayışa» vardığını Çin yetkilileri açıkladı; bu anlayışın «DTÖ kurallarıyla uyumlu» olduğu belirtildi. Cümlenin neleri içermediğine dikkat edin. Bir ticaret avukatının bağlayıcı anlamda tanıyacağı anlaşma kelimesini içermiyor. Bir rakam içermiyor. Yürürlüğe giriş tarihi içermiyor. Bunun yerine, iki başkentte iki farklı biçimde okunacak şekilde tasarlanmış diplomatik bir dil içeriyor; ki bu tam olarak Pekin'in istediği, Brüksel'in de bu hafta kabul etmeye razı olduğu şeydi.

Komiser'in kendisi, hepimizin adını anmaktan yorulduğu o Amerikalı girişimciye ait sosyal platformda çok daha somut ifadeler kullandı. Bu anlayışın; HEV ve PHEV ihracatının Avrupa pazarına yarıya indirilmesini, Avrupa şirketlerine Çin pazarında daha iyi erişim sağlanmasını ve nadir toprak elementleri ihracatı için daha esnek bir lisanslama rejimini kapsadığını yazdı. Üç çıktı eşit ağırlıkta değil. Birincisi, Berlin ile Paris'in istediği manşet konusu olan Çin sevkiyatlarına nicel bir sınırlamadır. İkincisi, Juncker Komisyonu'ndan bu yana her AB-Çin zirvesinde dile getirilen kadim Avrupa talebidir. Üçüncüsü ise bu kış Avrupa sanayi tabanı için gerçekten önem taşıyan ve aynı zamanda en yumuşak biçimde ifade edilen maddedir.

Uzlaşmanın izini sürelim. Otomotiv dosyası Pekin'e Berlin'in ihtiyacı olduğu için taşındı. Komisyon'un Ekim 2024'te saf pil-elektrikli araçlara uyguladığı yüzde 35'e varan telafi edici vergiler hibrit araçları kapsam dışında bırakmış; Çinli ihracatçılar da rasyonel her üreticinin yapacağını yaptı: yön değiştirdi. Çin'den gelen hibrit ithalatı fırladı. Saf elektrikli araçlarda bir miktar pazar payını geri alan Volkswagen, bu kez yan cephede yeni bir hatla karşılaştı. 2024 vergilerini başından beri tam olarak benimseyemeyen Alman hükümeti, ikinci bir tarife turu yerine müzakere yoluyla bir tavan belirlenmesini desteklemek için her türlü teşvike sahipti. 2024 dosyasını Berlin'in çekimserliğine rağmen Konsey'den geçiren Paris ise bu kez tavanın sahipliğini Berlin'e bırakmak için her türlü teşvike sahipti. Dolayısıyla ortaya çıkan şey bir «ortak anlayış» oldu, bir tüzük değil.

Bu da bizi, her zaman olduğu gibi, uygulama sorusuna getiriyor. Komisyon ile üçüncü bir ülke arasında müzakere edilmiş gönüllü ihracat kısıtlaması, Birliğin gümrük kodunda doğrudan hukuki bir etki doğurmaz. Bir şeye dönüştürülmesi gerekir — Ticaret Engelleri Tüzüğü kapsamında bir gözetim mekanizması, mevcut sübvansiyon karşıtı işleme eklenecek bir izleme maddesi ya da Pekin'in rakamları tutturamaması halinde temel sübvansiyon karşıtı tüzüğün 5. Maddesi uyarınca yeni bir soruşturma. Her yolun farklı bir hukuki dayanağı, farklı bir takvimi ve farklı bir siyasi bedeli var. Komisyon bize tavanı hangi aracın taşıyacağını söyleyene kadar tavan bir basın bülteninden ibarettir. Perşembe günü Brüksel'de bir araya gelecek yirmi yedi devlet ve hükümet başkanı, sonucu onaylamadan önce mi yoksa sonra mı cevabı öğrenmek istediklerine karar vermek zorunda kalacak.

Nadir toprak elementleri meselesi benim yakından izleyeceğim başlıktır. «Lisanslama prosedürlerinin daha da kolaylaştırılması», Avrupa üreticilerinin gerçekte ihtiyaç duyduğu şeyi — yani kış boyunca ve ilkbahar üretim döngüsüne girerken arz öngörülebilirliğini — karşılamak için kullanılabilecek en yumuşak fiil seçimidir. Pekin, bu yıl sıkılaştırdığı lisanslama rejiminin Avrupa sanayi politikası üzerindeki en etkili kaldıraç olduğunu, herhangi bir tarifeden çok daha güçlü olduğunu kavramış durumda. Bu kaldıracı, zaten kabul edeceği bir hibrit tavan karşılığında bırakmayacak. Šefčovič'in işaret ettiği Ocak ayı toplantısı asıl müzakeredir. Bu hafta ön müzakereydi.

Körfez cephesinde yansıma zaten görünür hâle geldi. Son on sekiz ayda Avrupa otomotiv tedarikçilerine pozisyon almış olan egemen varlık fonları, tavan dilini yakından izliyor; zira bu dil söz konusu tedarikçilerin yönetilen bir gerilemeyle mi yoksa ani bir çöküşle mi yüzleşeceğini belirleyecek. Nadir toprak elementleri lisanslama süreci çok daha kritik: Çin bağımlılığına karşı bir güvence olarak Avrupalı OEM'lerin yoğun ilgisiyle karşılaşan Körfez merkezli işlemciler, tekliflerini Pekin'in ihracat rejiminin kısıtlayıcı kalmaya devam edeceği varsayımına göre fiyatlandırdı. Šefčovič'in Ocak toplantısı bu rejimi gevşetirse, söz konusu teklifler bir gecede yeniden fiyatlandırılır.

Şubat ayında yazmak isteyeceğim köşe yazısı, üç çıktıdan hangisinin Çin gümrük servisinin sınavından geçebildiği üzerine olacak. Şimdilik dürüst olan cümle, Šefčovič'in bizzat kullandığı cümledir: ilk adım. Brüksel'de bu ifade genellikle şu anlama gelir: mücadele ikinci adımda başlar.