Dört Bin Altı Yüzüncü İsim, Üç Yüz Milyar Dolarlık Soru
Lüksemburg, AB tarihinin en uzun yaptırım listesini kabul ettiği gün Kyiv, dondurulmuş rezervlerin neden hâlâ Euroclear'da beklediğini soruyor. İki süreç henüz kesişmedi.
Bu sabah Resmî Gazete'de yayımlanan Konsey Kararı, kâğıt üzerinde idari bir işlemdir: Rusya'ya yönelik özel belirleme listesine 826 şirket ve 743 bireyden oluşan toplam yaklaşık 4.700 isim eklendi. Birlik sınırları içindeki varlıklar donduruldu. Yirmi yedi üye ülkede seyahat yasağı getirildi. Avrupalı vatandaşlar ve şirketlerin listedeki herhangi bir kişiye fon temin etmesi yasaklandı. Kullanılan dil, 2022'den bu yana her pakette aynı; yalnızca rakamlar büyüdü.
Yüksek Temsilci daha keskin bir çerçeve tercih etti. Dışişleri bakanlarının Lüksemburg'da bir araya geldiği toplantıda basına konuşan Kaja Kallas, yeni listelenen kuruluşların yarısından fazlasının 'Rusya'nın her gün Ukraynalı sivilleri öldürmek için kullandığı balistik füzelerin üretim zinciriyle ilgili olduğunu' söyledi. AB, bu üretim zincirinin çeyrek milyon çalışanı ve en az 20 milyar Euro yıllık ciroyu kapsadığını tahmin ediyor. Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul ise bir parti kongresine katıldığı için Lüksemburg yerine Berlin'den açıklama yaparak bunu 'benzersiz bir yaptırım darbesi' olarak nitelendirdi.
Bu uzlaşıyı kimin kaleme aldığını bir an durup düşünmek gerekiyor. Yirmi ikinci paket, yapısal değil, bir listeleme paketidir; ilerleme de tam bu nedenle mümkün oldu. Listeler, Konsey'deki en az dirençli yoldur: Her başkent, bir zırh tamir fabrikasının genel müdürünün varlık dondurmasını hak ettiği konusunda hemfikirdir. Fiyat tavanı revizyonu, tanker filosunu kapsayan bir uygulama mekanizması, üçüncü ülke aracılarını hedef alan ikincil yaptırım rejimi gibi zorlu dosyalar bu metinde yer almıyordu. Yer almıyordu; çünkü bunlar odada onay bulmazdı. Kabul edilen paket, her delegasyonun öğle yemeğinden önce imzalayabildiği pakettir.
Mürekkep kurumadan saatler sonra Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha, Konsey'in yanıtsız bıraktığı tek soruyu sorduğu bir makale yayımladı. Sybiha, Belçika'daki bir saklamacıda yaklaşık 210 milyar Euro değerinde Rusya merkez bankası rezervi hareketsiz beklerken Avrupalı vergi mükelleflerinin Ukrayna'nın savunmasının mali yükünü neden taşımaya devam etmesi gerektiğini sordu. Argümanı açıkça seçimsel bir temele dayanıyor: 2027'de Fransa ve İtalya'da seçimler yaklaşırken, her iki siyasi uçtan figürler Ukrayna yardımına karşı kampanya yürütüyor. Brüksel ödemeye devam edip Moskova'nın parası uyuduğu sürece, kuşkucu bir seçmen gözünde savaş Rusya'nın borcu değil Avrupalı bir sübvansiyon gibi görünmeye başlıyor.
İki Pazartesi olayı arasındaki uçurum, şu an AB'nin ekonomik zorlama politikasının bütün hikâyesidir. Bir tersane genel müdürünü listelemek, bir çalışma grubunun bir öğleden sonrada aldığı bir karardır. Euroclear'daki 210 milyar Euro değerindeki hareketsiz egemen rezervleri Kyiv için bir kredi kolaylığına dönüştürmek ise Belçika'nın — geçen yıl İtalya'nın desteğiyle — hukuki riskler, Euroclear'ın bilanço riski ve Rus misilleme korkusu gerekçesiyle bir kez zaten reddettiği bir karardır. İsveç, Hollanda, Polonya ve İspanya yaz boyunca bu meseleyi yeniden gündeme taşıdı. Komisyon taslak hazırladı. Konsey ise henüz sonuçlandırmadı.
Yirmi ikinci paket, uygulama boyutuyla değerlendirilecektir; ve burada dürüst yanıt mütevazıdır. Varlık dondurmaları yalnızca Birlik içindeki varlıklara etki eder; Rusya'nın savunma sanayii, Konsey Kararı'nın geçerliliğinin olmadığı yargı bölgeleri üzerinden tedarik yapmayı çoktan öğrendi. Yarı iletkenler gelmeye devam ediyor. Bileşenler gelmeye devam ediyor. On ikinci paketten bu yana her paket, kural dışı yollarla dolaşımı önlemeye yönelik daha sıkı ifadeler içerdi; ve on ikinci paketten bu yana her paketin ardından açıklanan ticaret verileri, bu dolaşımın tanıdık bir üçüncü ülkeler kümesi üzerinden sürdüğüne işaret etti. İkincil yaptırım aracı olmayan bir listeleme rejimi, bunu sağlamayı reddeden yargı bölgelerinin iyi niyetine muhtaç bir rejimdir.
Körfez'deki uyum departmanları için iletim artık rutin bir hale geldi. AB'ye maruziyeti olan her banka, ticaret şirketi veya lojistik operatör, bu hafta yeni belirlenen 1.569 ismi (826 şirket ve 743 bireyden oluşan) müşteri portföyleri, muhabir ilişkileri ve gemi manifestoları ile karşılaştırmak zorunda kalacak. AB rejiminin ülke dışı uygulama kapsamı metnin kendisinden gelmiyor — metin yalnızca Birlik kişilerini bağlıyor — ancak Dubai, Riyad ya da Manama'daki hiçbir ciddi finans kurumu, yeni listelenen bir Rus zırh fabrikasına fon aktaran taraf olmayı göze alamaz. Bu, listeleme yönteminin sessiz başarısıdır; aynı zamanda sınırıdır: Çevredeki davranışları şekillendiriyor, ancak merkezde Euroclear'da bekleyen 210 milyar Euro'ya dokunmuyor.
Konsey bugün tarihinin en uzun listesini kabul etti. Rezervler konusunda hareketsiz kalarak da uzunluğun hâlâ derinlikten daha kolay bir para birimi olduğunu teyit etti. Sybiha'nın makalesi Paris ve Roma'daki seçmenlere hitap ediyor. Ancak Brüksel'de, uçurumun siyasi maliyetinin artık hesaplanmakta olduğunun ve bu hesabı yapanların Lüksemburg'da öğlen vakti dosyayı kapatan kişiler olmadığının hatırlatıcısı olarak okunmalıdır.