Dublin, Genişleme Dosyası ve İrlanda'nın Brüksel Saatinin Geri Dönüşü

Komisioner Lahbib'in 8 Ekim'de Dublin'de İrlanda AB İşleri Komitesi önüne çıkması, kâğıt üzerinde bir nezaket ziyaretiydi. Kolej üyesi gelen başkanlığa saygı sunar, paylaşılan değerlerden sıcak bir dille söz eder, kıtanın güvenliğine işaret eder. Nezaket sözleri gerçektir. Altmetin ise çok daha serttir.

İrlanda, Birliğin daha önce hiçbir zaman birlikte yapmadığı üç şeyi aynı anda yapmaya çalışırken dönem başkanlığını devralmaktadır: doğu sınırında bir savaşı finanse etmek, hazırlık seviyeleri birbirinden çok farklı olan bir küme aday devletle katılım müzakereleri açmak ve ulusal güvenlik muafiyetlerinin ağırlığı altında tek pazarın parçalanmasını önlemek. Hazırlık ve Kriz Yönetimi Komiseri Dublin'e ekolabel tartışmak için seyahat etmez. Başkanlığın hangi dosyaların rayından çıkamayacağını kavradığından emin olmak için seyahat eder.

Dublin'in şu anda gelen kutusunda ne olduğunu düşünün. Aylar boyunca bir başkentin prosedür gerekçesiyle veto ettiği Ukrayna ve Moldova için genişleme kümesi açılışları, oybirliği yönetimi konusunda siyasi sermaye harcamaya istekli bir başkanlık gerektirmektedir. İrlanda tarihsel olarak bunu iyi yapmıştır — küçük devlet diplomasisi, sabırlı ikili çalışmalar, ardından savunmak zorunda kalınacak görkemli jestler değil. Ancak aynı zamanda, tanıdık koalisyonların çözüldüğü bir Konseyi devralan bir başkanlıktır. Franco-Alman motoru atlamalı çalışmaktadır. Tutumlu kuzey bloğu, Hollanda koalisyonunun çöküşünden bu yana bütünlüğünü yitirmiştir. Güney cephesi göç finansmanıyla meşguldür. Orta kesimi kimin temsil ettiğini artık kimse tam olarak bilmemektedir.

Bu durum, aktif mevzuat boru hattı açısından büyük önem taşımaktadır. Savunma sanayi paketi, Reform ve Büyüme Tesisi aracılığıyla Ukrayna finansmanının bir sonraki dilimi, Yapay Zeka Yasası uygulama yönetmeliklerindeki gözden geçirme maddeleri ve — kimsenin kamuoyunda tartışmak istemediği dosya — Çok Yıllı Mali Çerçevenin orta vadeli revizyonu tümü İrlanda başkanlığının altı aylık dönemine denk gelmektedir. Bunların her biri yazılmayı bekleyen bir uzlaşmadır. Başkanlık taslak yazmaz; Komisyon taslak yazar. Ancak başkanlık, hangi taslakların Konsey masasına ve hangi sırayla ulaştığına karar verir. Bu sıralama gücü, her dönem başkanlığının sessiz kaldıracıdır ve Dublin'in Haziran'da üzerinden değerlendirileceği ölçüt de budur.

Ayrıca bir uygulama sorusu da vardır; Körfez'deki okuyucularım buna dikkat etmelidir. Komiser Kos'un aynı gün Sofya'da Koridor VIII üzerine yaptığı konuşma, bir yıldır örtülü kalan şeyi açık hale getirmiştir: Birlik artık ticaret koridorlarını güvenlik altyapısı olarak değerlendirmektedir. Bu yeniden çerçeveleme yayılmaktadır. Brüksel bir koridoru stratejik olarak belirlediğinde, araçları devreye sokar — yabancı sübvansiyonlar taraması, doğrudan yabancı yatırım incelemesi, kritik hammaddeler yükümlülükleri — ve bu araçlar Körfez egemen fonları ile liman operatörlerinin sözleşme kararlarına kadar uzanır. Bir DP World ya da Mubadala'nın 2026'da Balkan lojistik ortak girişimine imza atması, 2023'te atılacak olan aynı sözleşmeye imza atmak anlamına gelmemektedir. Durum tespiti katmanı kalınlaşmıştır. Kritik Hammaddeler Yasası stratejik proje listesinin uygulama yönetmeliklerine kalem tutan başkanlık — İrlanda, Ocak ayından itibaren — hangi yatırımların sürtüşmesiz işlem göreceğini, hangilerinin ise ikinci bir incelemeye tabi tutulacağını fiilen belirleyecektir.

Lahbib'in Dublin konuşması tüm bunlar konusunda temkinliydi. Güvenlikten, hazırlıktan, Birliğin harekete geçme kapasitesinden söz etti. Ödünleşimleri açıkça ortaya koymadı. Başkanlıklar bunların önceden dile getirilmesini nadiren ister; bu, manevra alanlarını daraltır. Ancak ödünleşimler, son üç zirvenin Konsey sonuçlarını arka arkaya okuyan herkese görünmektedir. Genişleme finansmanı, uyum finansmanıyla rekabet etmektedir. Savunma sanayi özerkliği, Atlantik ötesi tedarik taahhütleriyle rekabet etmektedir. Koridor güvenliği, Birliğin açık stratejik özerklik tercihi ile rekabet etmektedir; bu tercih, her zaman doktrinten çok bir tercih olarak kalmıştır.

Dublin'in avantajı, bunu 2013'te daha önce yaptığı ve iyi yaptığıdır. Dezavantajı ise o zaman başkanlık yaptığı Birliğin, şimdi başkanlık yaptığı Birlik olmadığıdır. Kurumlar aynıdır. Kas hafızası değil.

Şimdi ile Aralık Avrupa Konseyi arasında izlenecek olanlar: İrlanda daimi temsilciliğinin hangi genişleme kümesine öncelik vereceğini erken dönemde sinyal verip vermediği ve Komisyonun stratejik projeler hakkındaki bir sonraki uygulama yönetmeliği diliminin, başkanlık resmi olarak başlamadan önce mi yoksa sonra mı geleceği. Sıralama, bu döngüde kaleminin kimin elinde olduğunu söyleyecektir.