Kyiv Üzerinde İki Sessiz Gece: Washington'ın Kesilen Sireni Gerçekten Ne Söylüyor

İki gece üst üste, Kyiv üzerindeki sirenler geç geldi. Dakikalar farkı değil — saniyeler. Sol kıyıda köpeğini gezdiren bir kadın, uyarıyı duymadan önce patlamayı duydu. 12 ve 13 Ekim'de Rus balistik füzeler, Ukrayna başkentindeki bir termal enerji santralini ve dokuz katlı bir apartman binasını vurdu; Batılı ortaklardan normalde gelen önceden uyarı ise gelmedi. Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelensky bunu kamuoyu önünde dile getirdi; hangi ortaktan bahsettiğini bilen ve onu adıyla anmamayı tercih eden bir adam gibi, sözcüklerini titizlikle seçerek.

Donald Trump'a Washington'un istihbarat musluğunu kapatıp kapatmadığı sorulduğunda, hayır dedi. Yeni sözcüsü konuyu araştıracağını söyledi. Her iki yanıt da gerçeklerle ve birbirleriyle uyumlu — zaten mesele de bu. Bir musluğun daha yavaş akması için tamamen kapatılması gerekmez. Bir irtibat subayına bir uyarıyı geri tutması emredilmek zorunda değildir; sadece siyasi havanın değiştiğinin ve bu hafta cömert davranmanın kimse tarafından takdirle karşılanmayacağının kendisine hissettirilmesi yeterlidir.

İki geceyi, aynı masanın üzerindeki iki başka ögeyle yan yana koyun. Birincisi: geçen hafta Amerikan basınında çıkan, Trump'ın özel elçileri Steve Witkoff ve Jared Kushner'ın Miami'de Ukrayna tarafına, Kyiv Rus petrol rafinerilerini vurmayı sürdürürse istihbarat paylaşımının askıya alınabileceğini söylediğine dair haberler. Bir ABD yetkilisi bu tehdidi inkâr etti. Söz konusu inkâr çok ağır bir yük taşıyor. İkincisi: Trump'ın 18 Eylül'de imzaladığı ve cumhurbaşkanını imzalamadan otuz gün sonra Rus yetkililer ile kuruluşlara yaptırım uygulamakla yükümlü kılan yaptırım yasası — bu hafta kapanan bir pencere. Washington'dan gelen haberlere göre yönetim, bu yaptırımları hayata geçirmeyecek. Yasa o denli geniş bir muafiyet hükmüyle kaleme alındı ki cumhurbaşkanının yalnızca yaptırımları ertelemenin ulusal çıkara hizmet ettiğini teyit etmesi yeterli; yasanın hiçbir maddesi Kongre'nin buna itiraz etmesine imkân tanımıyor.

Böylece Atlantik'in bir yakasında yaptırım saati bir yastıkla sessizce bastırılırken, öte yakasında Ukrayna sivillerini hayatta tutan uyarı sistemi aksama geliştiriyor. Ortada ise elçiler müzakere ediyor.

Baskı uygulayan taraf, parmak izlerini sapın üzerinde bırakmak istemediğinde baskıyı bu şekilde uygular. İstihbarat kesintisini ilan etmezsiniz; iki gecenin yaşanmasına izin verirsiniz ve karşı tarafın mesajı alıp almadığını gözlemlersiniz. Yaptırımları veto etmezsiniz; muafiyet belgesini masanın üzerinde öylece bırakırsınız. Moskova'ya verilen sinyal, Amerikan baskısının tavanının yasanın öngördüğünden daha düşük olduğudur. Kyiv'e verilen sinyal, Amerikan korumasının tabanının ittifakın öngördüğünden daha düşük olduğudur. Her iki sinyal de, gelecekteki bir yönetimin hesap vermek zorunda kalabileceği kayıt altına alınmış tek bir cümle olmaksızın ulaşıyor.

Britanya'nın tutumu, Avrupalıların bu tabloyu nasıl okuduğunu ortaya koyuyor. Andy Burnham, bugün Downing Street'te Zelensky'yi hızlandırılmış bir hava savunma füzesi paketiyle ve Rus LNG'sine daha sıkı kısıtlamalar uygulanması baskısıyla karşılıyor. Londra bunu Washington'dan gelen hattın resmen kesildiği için yapmıyor. Londra bunu, hattın sızıntı verdiğini gözlemlediği ve bu deliğin şikâyetle tamir edilmeyeceğini anladığı için yapıyor. Avrupa yardımının kasları, artık yalnızca desteklemek için tasarlandığı ağırlığı taşımak zorunda ve kıta üzerindeki her başkent bu hesabı kendi içinde yapıyor.

Dikkat çekmeye değer tarihsel benzerlik — sadece benzer, tekrar etmiyor — büyük güç hamilerin savaşın ortasında, müvekkillerin hedef seçimlerinin müvekkilin hiç gösterilmediği bir diplomatik süreç açısından rahatsız edici hale geldiğini keşfettiği örüntüdür. Hamil, müvekkilini terk etmez. Hamil, müvekkilin davranışı değişene dek yardımın koşullarını ayarlar. Benzerlik ise şu noktada kırılıyor: Ukrayna, bir Soğuk Savaş vekili değil ve refinery saldırıları, kendi elektrik şebekesine saldıran bir devlete karşı meşru bir öz-savunma eylemi. Ama mekanizmanın kendisi — açma-kapama düğmesiyle değil, ses kısma düğmesiyle uygulanan baskı — şu an onu işletenlerin hepsinden çok daha eskiye dayanıyor.

Bu okumayı fazla karamsar olarak ne gösterebilir? Beyaz Saray'ın o iki gecede yaşananları temiz ve kamuya açık biçimde açıklaması ile bu hafta yaptırım belirleme listesinin sessizce muaf tutulmak yerine zamanında dosyalanması. Bu ikisinden biri bile, sıranın koreografi değil tesadüf olduğuna işaret ederdi. Her ikisi de yoksa, koreografinin kendisi politikadır.

Takip edilmesi gereken şey, Trump'ın 'ateşkes' ya da 'askıya alma' sözcüklerini telaffuz edip etmeyeceği değil — etmeyecek. Takip edilmesi gereken şey, Kyiv'deki sirenlerinin zamanında gelip gelmemeye başladığı ve otuz günlük saatin kâğıt mı yoksa sessizlik mi ürettiğidir. Rızası alınmadan bir ülkeye dayatılan ateşkesin imzalanması gerekmez. Yalnızca düzenlenmesi yeterlidir; her seferinde bir eksik uyarıyla.